اثرات منفی قرار گرفتن در لیست سیاه و خاکستری برای ایران عواقب بی شماری داشته است خروج اقتصاد و روابط تجاری و بانکی از مسیر عادی و طبیعی و هزینه زایی برای روابط تجاری تنها گوشه ای از این آثار سوء عدم پیوستن به اف ای تی اف است.
اما پیوستن ایران به گروه ویژه اقدام مالی (FATF) و رعایت استانداردهای این نهاد بین المللی می تواند تأثیرات هم خود دارای آثار مثبت و منفی قابل توجهی بر اقتصاد ایران است. در اینجا سعی داریم که به برخی از مهمترین این اثرگذاری های مثبت و منفی بر اقتصاد ایران بپردازیم.
تأثیرات مثبت احتمالی پذیرش اف ای تی اف برای ایران را می توان در چند دسته قرار داد؛ یک– عضویت در FATF و خروج از فهرست سیاه یا خاکستری این نهاد، دسترسی ایران به سیستم بانکی و مالی جهانی را بهبود می بخشد. بانک های خارجی و مؤسسات مالی با اطمینان بیشتری با ایران همکاری خواهند کرد، که این موضوع موجب تسهیل مبادلات تجاری، کاهش هزینه های نقل و انتقال ارز، و جذب سرمایه گذاری خارجی می شود و همین موضوع کاهش انزوای مالی بین المللی ایران را در پی دارد.
دو- همکاری با FATF ممکن است فشار تحریم های بین المللی را کاهش دهد.
سه- شفافیت مالی ناشی از اجرای استانداردهای FATF، اعتماد سرمایه گذاران خارجی را جلب کرده و ورود فناوری، دانش، و سرمایه به بخش های مختلف اقتصادی (نفت، صنعت، کشاورزی) را تسهیل می کند، که این موضوع افزایش سرمایه گذاری خارجی در ایران را به دنبال دارد.
چهار– اجرای قوانین ضد پولشویی و شفاف سازی تراکنش های مالی به کاهش فساد در سیستم بانکی و دولتی کمک می کند و فضای کسب وکار را سالم تر می سازد، یعنی مبارزه با فساد و پولشویی به شکلی منسجم انجام می گیرد.
پنج- ایران میتواند به عنوان شریکی قابل اعتماد در پروژه های اقتصادی منطقه ای مشارکت کند، یعنی همکاری های منطقه ای و بین المللی با ایران تقویت می شود.
اما از سوی دیگر باید چالش ها و آثار احتمالی منفی پذیرش اف ای تی اف برای ایران را هم مد نظر قرار داد که به چند مورد از آن ها اشاره می کنیم؛ یک- اصلاح قوانین مالی، ایجاد نهادهای نظارتی قوی، و آموزش نیروی انسانی برای تطابق با استانداردهای FATF نیازمند سرمایه گذاری سنگین و صرف زمان است، که این موضوع به عنوان چالشی برای ایران مطرح است. دو- FATF ایران را ملزم می کند تا تراکنش های مالی با گروه های تحت تحریم (مانند برخی نهادهای نظامی یا سیاسی) را محدود یا شفاف کند. این موضوع ممکن است با مقاومت داخلی و تنش های سیاسی روبه رو شود.
سه- ادغام بیشتر در سیستم مالی جهانی، اقتصاد ایران را در برابر نوسانات بازارهای بین المللی (مانند تحریم های یکجانبه یا نوسانات ارزی) آسیب پذیرتر می کند و به اصطلاح وابستگی بیشتر به اقتصاد جهانی را رقم می زند.
چهار- برخی جناح های سیاسی ممکن است FATF را ابزاری برای فشار غرب تلقی کنند و مقاومت هایی در تصویب قوانین مرتبط (مانند Palermo و CFT) ایجاد شود.
بنابراین پیوستن به FATF در بلندمدت می تواند به ادغام ایران در اقتصاد جهانی، جذب سرمایه گذاری، و بهبود ثبات مالی کمک کند، اما این امر مستلزم اصلاحات ساختاری عمیق، هزینه های اجرایی، و عبور از چالش های سیاسی داخلی و خارجی است. موفقیت این روند به دو عامل اصلی بستگی دارد، اول اراده سیاسی دولت برای اجرای استانداردهای بین المللی و دوم واکنش واقعی جامعه جهانی به اقدامات ایران.
سورنا رضایی
