این اولین باری بود که رئیس جمهور یا هر مقام آمریکایی دیگری، ایران را آماده توسعه موشک بالستیک قارهپیما یا ICBM توصیف میکرد. تاکنون، سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده و دولتهای اروپایی گفته بودند که ایران در نهایت میتواند در پوشش برنامه فضایی نظامی خود، یک موشک بالستیک قاره پیما بسازد.
اما فرماندهان اطلاعاتی و نظامی ایالات متحده به طور علنی در مورد تهدید قریبالوقوع ناشی از برنامه احتمالی موشکهای بالستیک قارهپیما هشدار ندادهاند.
گزارشی از آژانس اطلاعات دفاعی که سال گذشته منتشر شد، حاکی از آن است که ایران “دارای موشکهای فضایی است که میتواند تا سال ۲۰۳۵ از آنها برای توسعه یک موشک بالستیک قارهپیما با قابلیت نظامی استفاده کند، در صورتی که تهران تصمیم به دنبال کردن این قابلیت بگیرد.”
یک مقام آمریکایی به انبیسی نیوز گفت که ایران سالهاست در حال ساخت موشک بالستیک قارهپیما است و پیشرفتهایی داشته است، اما هیچ نشانهای از پیشرفت چشمگیر جدید وجود ندارد.
مشخص نیست که آیا اظهارات روز سهشنبه ترامپ نشان دهنده این است که دولت ایالات متحده به این نتیجه رسیده است که ایران در واقع تصمیم به ساخت موشک بالستیک قارهپیما گرفته است یا اینکه تهران اکنون میتواند سریعتر از آنچه قبلا ارزیابی شده بود، به این قابلیت دست یابد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در پاسخ به این سوال که ایران چقدر به توسعه توانایی موشکهای بالستیک قارهپیما نزدیک شده است، به خبرنگاران گفت: “من در مورد اینکه چقدر دور هستند حدس نمیزنم، اما آنها مطمئنا در تلاش برای دستیابی به آن هستند – و این چیز جدیدی نیست – آنها در تلاش برای دستیابی به موشکهای بالستیک قارهپیما هستند.”
روبیو در سفری به کارائیب افزود: “به عنوان مثال، شما دیدهاید که آنها سعی میکنند ماهواره به فضا پرتاب کنند. شما دیدهاید که آنها … بُرد موشکهایی را که اکنون دارند افزایش میدهند و واضح است که آنها در مسیری قرار دارند که روزی بتوانند سلاحهایی را توسعه دهند که میتواند به قاره آمریکا برسد.”
“آنا کلی”، سخنگوی کاخ سفید نیز گفت: “رئیس جمهور ترامپ کاملا حق دارد نگرانی شدید ناشی از ایران، کشوری که شعار «مرگ بر آمریکا» سر میدهد و موشکهای بالستیک قارهپیما دارد، را برجسته کند.”
ایران داشتن برنامه موشکهای بالستیک قارهپیما را انکار کرده است و اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت که سخنرانی روز سهشنبه ترامپ پر از “دروغهای بزرگ” بود.
زرادخانه موشکهای بالستیک ایران که در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در ماه ژوئن بمباران شد، شامل موشکهای میانبردی است که میتوانند ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر را طی کنند. این سلاحها به ایران اجازه میدهد تا به اهدافی در سراسر خاورمیانه و بخشهایی از اروپا حمله کند.
پیشبینی جدول زمانی برای برنامههای موشکی یا تسلیحات هستهای همیشه چالشی برای تحلیلگران در داخل و خارج از دولت است و کارشناسان در مورد اینکه چه مدت طول میکشد تا ایران یک موشک بین قارهای توسعه دهد، اختلاف نظر دارند.
“داریل کیمبال”، مدیر اجرایی انجمن غیرانتفاعی کنترل تسلیحات، گفت که معتقد است اظهارات ترامپ در مورد تلاش احتمالی ایران برای دستیابی به یک موشک بین قارهای “اغراقآمیز” بوده است.
کیمبال گفت: “ایران موشکهای بالستیکی دارد که میتوانند به اهدافی در منطقه برسند. آنها قابلیت موشک بالستیک بین قارهای ندارند و حتی اگر هم داشته باشند، سلاح هستهای برای قرار دادن روی آن سیستم ندارند.”
او افزود: “به نظر میرسد ترامپ به دنبال بزرگنمایی تهدید ایران، چه از نظر دامنه و چه از نظر قریبالوقوع بودن آن است.”
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در مصاحبهای در ماه اکتبر با “بن شاپیرو”، مدعی شد که ایران در حال توسعه موشکهای دوربردی است که میتواند شهرهای ایالات متحده را در معرض خطر قرار دهد.
نتانیاهو گفت: “ایران میتواند از هر شهر آمریکایی باجگیری کند. مردم این را باور نمیکنند. ایران در حال توسعه موشکهای بین قارهای با برد ۸ هزار کیلومتر است؛ ۳ هزار کیلومتر دیگر به آن اضافه کنید و آنها میتوانند به سواحل شرقی ایالات متحده برسند.”
کارشناسان میگویند که ایران قادر است از همپوشانی فنی بین موشکهای پرتاب ماهواره و سیستمهای موشک بالستیک بهره ببرد و سرمایهگذاریهای آن در سیستمهای پیشران و هدایت میتواند راه را برای ساخت موشکهای بالستیک قارهپیما هموار کند.
سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده دهههاست که هشدار دادهاند ایران میتواند از برنامه فضایی نظامی خود برای ساخت موشکهای بین قارهای استفاده کند و پیشبینی کردهاند که تهران به سرعت بر این چالش فناوری غلبه خواهد کرد. یک برآورد اطلاعاتی ایالات متحده در سال ۱۹۹۹ حاکی از آن بود که ایران میتواند تا سال ۲۰۱۰ یک موشک بالستیک قارهپیما را آزمایش کند که میتواند ایالات متحده را تهدید کند.
در ارزیابی تهدیدات جهانی سال ۲۰۲۴ که به طور عمومی منتشر شد، سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده گفتند که کار ایران بر روی موشکهای پرتاب فضایی میتواند جدول زمانی تولید موشک بالستیک قارهپیما را در صورت تصمیم تهران برای توسعه آن، کوتاه کند.
بریتانیا، فرانسه و آلمان نیز در گزارشی مشترک در سال ۲۰۲۴ ایران را به استفاده از موشکهای پرتاب فضایی – که ماهوارهها را در مدار قرار میدهند – به عنوان پوششی برای آزمایش فناوریهای مرتبط با موشکهای بالستیک قارهپیما متهم کردند./عصر ایران
