به گزارش پایگاه خبری امید روز؛غلامرضا نوری در پنجاه‌وچهارمین نشست کمیته امنیت غذایی جهانی در رم، ضمن تأکید بر آسیب‌پذیری امنیت غذایی در برابر جنگ، تغییرات اقلیمی و محدودیت‌های تجاری، از آمادگی ایران برای توسعه همکاری‌های فنی و کشاورزی با فائو خبر داد؛ موضعی که در دیدار او با مدیرکل این سازمان نیز با محوریت رفع موانع دسترسی به غذا و تقویت همکاری‌های بین‌المللی دنبال شد.
امنیت غذایی در سال‌های اخیر، فراتر از یک موضوع صرفاً کشاورزی، به یکی از محورهای اصلی بحث درباره صلح، توسعه پایدار و حقوق انسانی تبدیل شده است. تداوم درگیری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، تشدید خشکسالی‌ها، تغییرات اقلیمی و اختلال در زنجیره‌های تأمین، دسترسی میلیون‌ها نفر به غذای کافی و سالم را با دشواری روبه‌رو کرده است. در چنین شرایطی، هرگونه محدودیت در تولید، تجارت و انتقال مواد غذایی می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای یک کشور داشته باشد و آسیب‌پذیری جوامع را افزایش دهد.
غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، در پنجاه‌وچهارمین نشست کمیته امنیت غذایی جهانی که با حضور وزیران کشاورزی و امنیت غذایی کشورهای عضو در مقر فائو در رم برگزار شد، بر همین مسئله انگشت گذاشت و استفاده از غذا به‌عنوان ابزار فشار سیاسی را مغایر با اصول انسانی و روح تأسیس این سازمان دانست.
او با اشاره به فلسفه شکل‌گیری فائو، یادآور شد که ارتقای سطح تغذیه و رفاه، بهبود کارایی تولید و توزیع محصولات کشاورزی و رهایی بشریت از گرسنگی، از اهداف بنیادین این نهاد بین‌المللی است. به گفته وزیر جهاد کشاورزی، تحقق این اهداف صرفاً با صدور بیانیه و اعلام تعهد امکان‌پذیر نیست و به پایبندی عملی دولت‌ها به اصولی نیاز دارد که دسترسی به غذا را به‌عنوان حقی اساسی به رسمیت می‌شناسند.نوری با انتقاد از رفتارهایی که به گفته او با تعهدات اعضای فائو سازگار نیست، تأکید کرد که تحریم‌های یک‌جانبه و محاصره‌های اقتصادی، در کنار محدود کردن مبادلات تجاری و سرمایه‌گذاری‌های زیربنایی، می‌توانند انتقال فناوری‌های نوین کشاورزی و دسترسی کشورها به منابع مورد نیاز تولید غذا را نیز مختل کنند. از این منظر، مسئله فقط کمبود مواد غذایی نیست؛ بلکه توانایی تولید، تأمین، جابه‌جایی و توزیع آن نیز در معرض تهدید قرار می‌گیرد.
مسئولیت فائو در برابر موانع دسترسی به غذا
یکی از محورهای اصلی مواضع وزیر جهاد کشاورزی در رم، ضرورت تقویت نقش سازمان‌های بین‌المللی در صیانت از حق دسترسی به غذا بود. نوری در دیدار با چو دونگیو، مدیرکل فائو، با تأکید بر اینکه امنیت غذایی و دسترسی به مواد غذایی از حقوق اولیه انسان‌هاست، خواستار اقدام مؤثرتر این سازمان برای مقابله با موانع تأمین و انتقال غذا شد.او همچنین پیشنهاد کرد فائو با همکاری دیگر ارکان سازمان ملل متحد، کارگروهی ویژه برای بررسی و حل‌وفصل چالش‌های امنیت غذایی در جهان تشکیل دهد؛ کارگروهی که به‌ویژه موانع دسترسی به غذا، اختلال در جابه‌جایی محصولات غذایی و مشکلات ناشی از محدودیت‌های تجاری را بررسی کند و پیگیری‌های لازم را در سطح بین‌المللی انجام دهد.این پیشنهاد در شرایطی مطرح می‌شود که امنیت غذایی تنها به میزان تولید محصولات کشاورزی وابسته نیست. حتی در کشورهایی که ظرفیت تولید قابل‌توجهی دارند، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، دشواری تأمین نهاده‌ها، محدودیت‌های مالی و تجاری و اختلال در مسیرهای ترانزیتی می‌تواند دسترسی مصرف‌کنندگان به غذای کافی و باکیفیت را تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، هماهنگی میان نهادهای بین‌المللی و دولت‌ها برای کاهش موانع زنجیره تأمین، بخشی مهم از سیاست‌گذاری امنیت غذایی به شمار می‌رود.مدیرکل فائو نیز در این دیدار با ابراز علاقه‌مندی به گسترش همکاری‌ها با ایران، بر اهمیت تعامل میان کشورهای عضو برای دستیابی به امنیت غذایی پایدار تأکید کرد. او همچنین به نقش ایران در شکل‌گیری این سازمان و جایگاه کشورمان به‌عنوان یکی از اعضای نخستین فائو اشاره داشت.
کشاورزی ایران در آزمون محدودیت‌ها
بخش دیگری از سخنان نوری به تجربه ایران در حفظ تولید کشاورزی و تأمین کالاهای اساسی در شرایط دشوار اختصاص داشت. او با اشاره به محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و آنچه تجاوز و محاصره توصیف کرد، گفت بخش کشاورزی ایران با اتکا به توان داخلی، دانش فنی و ظرفیت‌های بومی توانسته است مسیر تولید را ادامه دهد و در برخی محصولات اساسی به افزایش خودکفایی دست یابد.
وزیر جهاد کشاورزی، عملکرد این بخش در سال ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ را مثبت ارزیابی کرد و کشاورزی را از بخش‌های پیشرو اقتصاد ایران در دوره مورد اشاره دانست. او همچنین از رشد تولید در کالاهای اساسی و افزایش ضریب خودکفایی در بخش‌هایی از زنجیره غذایی کشور سخن گفت.با این حال، ارزیابی دقیق میزان تاب‌آوری بخش کشاورزی مستلزم توجه هم‌زمان به چند شاخص است؛ از جمله حجم واقعی تولید، میزان وابستگی به واردات نهاده‌ها، هزینه تمام‌شده محصولات، وضعیت منابع آب، بهره‌وری زمین و نیروی کار و توان حفظ عرضه در بازار داخلی. افزایش تولید یا خودکفایی در برخی محصولات، به‌تنهایی به معنای رفع همه آسیب‌پذیری‌های زنجیره غذایی نیست؛ به‌ویژه آنکه پایداری تولید در بلندمدت به مدیریت منابع طبیعی و دسترسی مستمر به فناوری و نهاده‌های مورد نیاز وابسته است.
نوری در تشریح رویکرد ایران به توسعه کشاورزی، بر گسترش فناوری، استفاده از دانش بومی، تقویت نقش جوامع محلی، توسعه زنجیره‌های ارزش محصولات کشاورزی و توجه به کشاورزی روستاپایه تأکید کرد. حفظ میراث‌های کشاورزی مهم جهانی و بهره‌گیری از تجربه تاریخی ایران در تولید محصولات نیز از محورهایی بود که او در تبیین ظرفیت‌های کشور به آن اشاره داشت.
از تاب‌آوری داخلی تا همکاری بین‌المللی
اتکای بیشتر به ظرفیت‌های داخلی، اگرچه در مواجهه با بحران‌ها اهمیت دارد، جایگزین همکاری‌های بین‌المللی نیست. کشاورزی امروز با مجموعه‌ای از چالش‌های فرامرزی، از تغییر الگوهای بارش و تشدید تنش آبی گرفته تا بیماری‌های گیاهی، نوسان بازار نهاده‌ها و تغییر مسیرهای تجارت جهانی روبه‌روست. مقابله با این مسائل به تبادل دانش، دسترسی به فناوری‌های نوین، تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی و هماهنگی میان کشورهای تولیدکننده و مصرف‌کننده نیاز دارد.وزیر جهاد کشاورزی در همین چارچوب، آمادگی ایران را برای توسعه همکاری‌های فنی و اعتباری با فائو و کشورهای علاقه‌مند اعلام کرد. به گفته او، ایران می‌تواند تجربیات خود را در زمینه مدیریت منابع آب، توسعه کشاورزی سازگار با اقلیم و تقویت امنیت غذایی در اختیار سایر کشورها قرار دهد و در مقابل، از ظرفیت‌های همکاری مشترک برای ارتقای بهره‌وری و پایداری تولید استفاده کند.این رویکرد می‌تواند زمینه‌ای برای تبدیل گفت‌وگوهای سیاسی به برنامه‌های اجرایی باشد؛ برنامه‌هایی که دستاورد آنها در قالب پروژه‌های مشخص، انتقال فناوری، ارتقای بهره‌وری آب، کاهش ضایعات محصولات کشاورزی و بهبود عملکرد زنجیره تأمین قابل ارزیابی باشد. البته تحقق چنین اهدافی به تعریف پروژه‌های روشن، تأمین منابع مالی، استمرار همکاری کارشناسی و سازوکارهای مؤثر برای پیگیری تعهدات بستگی دارد.
مواضع مطرح‌شده از سوی وزیر جهاد کشاورزی در رم، بار دیگر این پرسش را پیش روی جامعه جهانی قرار می‌دهد که نهادهای بین‌المللی تا چه اندازه می‌توانند اصول اعلام‌شده درباره حق دسترسی به غذا را به اقداماتی عملی تبدیل کنند. از یک سو، فائو و دیگر نهادهای مرتبط مأموریت دارند برای کاهش گرسنگی و بهبود تغذیه تلاش کنند و از سوی دیگر، منازعات سیاسی، محدودیت‌های تجاری و اختلال در مسیرهای تأمین می‌توانند اجرای این مأموریت را دشوار سازند.در چنین وضعیتی، معیار موفقیت همکاری‌های بین‌المللی نه صرفاً تعداد نشست‌ها و بیانیه‌ها، بلکه میزان اثرگذاری آنها بر زندگی مردم است؛ اینکه آیا دسترسی به غذا برای گروه‌های آسیب‌پذیر آسان‌تر می‌شود، آیا مسیر انتقال محصولات غذایی در بحران‌ها حفظ می‌شود و آیا کشورها برای افزایش پایداری تولید و مقابله با تغییرات اقلیمی به ابزارهای مؤثرتری دست می‌یابند یا خیر.تأکید ایران بر ضرورت مقابله با استفاده سیاسی از غذا و پیشنهاد تشکیل کارگروه ویژه امنیت غذایی، در صورت پیگیری در سازوکارهای تخصصی فائو، می‌تواند به بحث درباره راهکارهای عملی‌تر دامن بزند. در نهایت، تحقق جهانی عاری از گرسنگی، بیش از هر چیز به همکاری مستمر کشورها، کاهش موانع دسترسی به غذا و پیوند دادن تعهدات بین‌المللی با اقدام‌های قابل سنجش وابسته است؛ زیرا امنیت غذایی، صرفاً مسئله تولید محصول نیست، بلکه آزمونی برای مسئولیت‌پذیری دولت‌ها در قبال یکی از بنیادی‌ترین حقوق انسان‌هاست.
