یکی از عمیق‌ترین کژفهمی‌های سال‌های اخیر، بدفهمی مفهوم «فن‌سالاری» بوده است. گویی «فن‌سالار» انسانی است که دانش دارد اما دل ندارد؛ عقل دارد اما ایمان ندارد؛ تخصص دارد اما مسئولیت نمی‌شناسد. این داوری، نه پشتوانهٔ عقلانی دارد، نه شاهد تاریخی و نه مستند دینی. «فن»، در حقیقت، صورتِ عقلانی تعهد است.
باید معنای «تقوا» را نیز در حکمرانی از نو خواند. تقوا، تنها پرهیز از خطای اخلاقی نیست؛ پرهیز از خطای مدیریتی نیز هست. از این منظر، فن، خود، مرتبه‌ای از تقواست؛ تقوای محاسبه، تقوای تصمیم، تقوای پیش‌بینی و تقوای پرهیز از آزمون و خطا بر سرنوشت یک ملت.
در این پیوند باید با دلسوزی و انصاف پیرامون شیوه‌های گزینش در بدنهٔ حکومت بازاندیشید. مقصود، هرگز کاستن از اهمیت سلامت اخلاقی نیست؛ بلکه هشدار نسبت به آن است که سلامت ظاهری و هماهنگی قالبی، هرگز جای شایستگی را پر نمی‌کنند. ظاهر، اگر از باطنِ توانایی تهی باشد، تنها آرامشی کوتاه‌مدت می‌آفریند و هزینه‌ای بلندمدت به همراه دارد. هیچ جامعه‌ای با حذف نخبگان خود به امنیت نرسیده است. امنیت پایدار، فرزند کارآمدی است و کارآمدی، زادهٔ شایستگی.
در اینجاست که حدیث شریف پیامبر اکرم(ص) معنایی ژرف‌تر می‌یابد: «إِذَا ضُیِّعَتِ الْأَمَانَةُ فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ.» امانت، تنها با خیانت ضایع نمی‌شود؛ با سپردن مسئولیت به دستِ کسی که توان حمل آن را ندارد نیز ضایع می‌شود. گاه بزرگ‌ترین خیانت، نه سوءنیت، که ناتوانی است؛ ناتوانی‌ای که خود را در لباس صلاحیت ظاهری پنهان کرده است.
از این رو، سخنی دلسوزانه با هسته‌های گزینش سراسر کشور در میان است. شما تنها نگهبان دروازه‌های استخدام نیستید؛ نگهبان دروازه‌های آیندهٔ ایرانید. مبادا «فن» را عیب ببینید و «فن‌سالاری» را با بی‌تعهدی یکی بپندارید. مبادا قدرت حل مسئله، عمق دانش، تجربهٔ حرفه‌ای، خلاقیت و جسارت اندیشیدن، در سایهٔ سنجش‌های صوری کم‌رنگ شوند. خدمت به ارزش‌ها، محروم کردن ارزش‌ها از انسان‌های توانا نیست؛ بلکه سپردن تحقق همان ارزش‌ها به دست کسانی است که از دانایانند و درستکاری را در رنج حرفه‌ای شدن تمرین کرده‌اند نه کسانی که نابرده رنج، و به مدد ظاهر و پیوندهای سببی و نسبی، گنج میسر می‌بینند.
آیا هنگامی که آیندهٔ ایران به انسان‌های تواناتر نیاز داشت، درهای حاکمیت را به روی آنان گشودیم یا از بیمِ کژفهمی‌ها، میان‌مایگی را بر نخبگی ترجیح دادیم؟
باید معنای «تقوا» را نیز در حکمرانی از نو خواند. تقوا، تنها پرهیز از خطای اخلاقی نیست؛ پرهیز از خطای مدیریتی نیز هست. از این منظر، فن، خود، مرتبه‌ای از تقواست؛ تقوای محاسبه، تقوای تصمیم، تقوای پیش‌بینی و تقوای پرهیز از آزمون و خطا بر سرنوشت یک ملت. در این پیوند باید با دلسوزی و انصاف پیرامون شیوه‌های گزینش در بدنهٔ حکومت بازاندیشید. مقصود، هرگز کاستن از اهمیت سلامت اخلاقی نیست؛ بلکه هشدار نسبت به آن است که سلامت ظاهری و هماهنگی قالبی، هرگز جای شایستگی را پر نمی‌کنند. ظاهر، اگر از باطنِ توانایی تهی باشد، تنها آرامشی کوتاه‌مدت می‌آفریند و هزینه‌ای بلندمدت به همراه دارد. هیچ جامعه‌ای با حذف نخبگان خود به امنیت نرسیده است. امنیت پایدار، فرزند کارآمدی است و کارآمدی، زادهٔ شایستگی. در اینجاست که حدیث شریف پیامبر اکرم(ص) معنایی ژرف‌تر می‌یابد: «إِذَا ضُیِّعَتِ الْأَمَانَةُ فَانْتَظِرِ السَّاعَةَ.» امانت، تنها با خیانت ضایع نمی‌شود؛ با سپردن مسئولیت به دستِ کسی که توان حمل آن را ندارد نیز ضایع می‌شود. گاه بزرگ‌ترین خیانت، نه سوءنیت، که ناتوانی است؛ ناتوانی‌ای که خود را در لباس صلاحیت ظاهری پنهان کرده است.از این رو، سخنی دلسوزانه با هسته‌های گزینش سراسر کشور در میان است. شما تنها نگهبان دروازه‌های استخدام نیستید؛ نگهبان دروازه‌های آیندهٔ ایرانید. مبادا «فن» را عیب ببینید و «فن‌سالاری» را با بی‌تعهدی یکی بپندارید. مبادا قدرت حل مسئله، عمق دانش، تجربهٔ حرفه‌ای، خلاقیت و جسارت اندیشیدن، در سایهٔ سنجش‌های صوری کم‌رنگ شوند. خدمت به ارزش‌ها، محروم کردن ارزش‌ها از انسان‌های توانا نیست؛ بلکه سپردن تحقق همان ارزش‌ها به دست کسانی است که از دانایانند و درستکاری را در رنج حرفه‌ای شدن تمرین کرده‌اند نه کسانی که نابرده رنج، و به مدد ظاهر و پیوندهای سببی و نسبی، گنج میسر می‌بینند.
آیا هنگامی که آیندهٔ ایران به انسان‌های تواناتر نیاز داشت، درهای حاکمیت را به روی آنان گشودیم یا از بیمِ کژفهمی‌ها، میان‌مایگی را بر نخبگی ترجیح دادیم؟
