دامیان کارینگتون | سردبیر محیطزیست گاردین
ترجمه: سارا ابراهیمی
آنچه این بحران را دامن میزند، رشد بیسابقه در تولید پلاستیک است. از سال ۱۹۵۰ تاکنون، تولید پلاستیک بیش از ۲۰۰ برابر شده و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۶۰ تقریباً سهبرابر شود و به بیش از یک میلیارد تن در سال برسد.
گرچه پلاستیک در بسیاری از زمینهها کاربردهای ضروری دارد، بیشترین رشد در تولید اقلام یکبارمصرف مانند بطریهای نوشیدنی و ظروف فستفود مشاهده میشود.
در نتیجه، آلودگی پلاستیکی نیز بهسرعت در حال افزایش است. طبق این گزارش، ۸ میلیارد تن پلاستیک اکنون در سراسر سیاره پراکنده شده است؛ از قله اورست گرفته تا عمیقترین گودالهای اقیانوسی. با این حال، کمتر از ۱۰ درصد از پلاستیکهای تولیدشده بازیافت میشود.
این بررسی هشدار میدهد که پلاستیکها در هر مرحله—از استخراج سوختهای فسیلی که ماده اولیه آنهاست، تا تولید، مصرف و دفع نهایی—خطری جدی برای انسان و محیط زیست محسوب میشوند. این فرآیندها موجب آلودگی هوا، تماس با مواد شیمیایی سمی و نفوذ ذرات میکروپلاستیک به درون بدن انسان میشود. حتی آلودگی پلاستیکی میتواند با فراهمکردن محل رشد پشهها، گسترش بیماریهای ناقل را تشدید کند.
این گزارش که در نشریه پزشکی معتبر لنست منتشر شده، اندکی پیش از ششمین و احتمالاً آخرین دور مذاکرات جهانی برای تنظیم یک معاهده الزامآور جهت مقابله با بحران پلاستیک منتشر شد. روند این مذاکرات با اختلاف شدید میان بیش از ۱۰۰ کشور حامی تعیین سقف برای تولید پلاستیک و کشورهایی مانند عربستان سعودی که مخالف این طرح هستند، همراه بوده است. گاردین اخیراً گزارش داده که کشورهای نفتخیز و لابیگران صنعت پلاستیک، این مذاکرات را از مسیر اصلی منحرف کردهاند.
پروفسور فیلیپ لندریگان، متخصص کودکان و اپیدمیولوژیست در کالج بوستون آمریکا و نویسنده اصلی این گزارش میگوید: «ما اطلاعات فراوانی درباره گستره و شدت آسیبهای پلاستیک بر سلامت و محیط زیست در اختیار داریم. ضروری است که این معاهده جهانی، تدابیر مشخصی برای حفاظت از سلامت انسان و سیاره دربرگیرد»
او افزود: «این آسیبها بهویژه متوجه گروههای آسیبپذیر مانند نوزادان و کودکان است و خسارات اقتصادی بزرگی برای جوامع ایجاد میکند. مسئولیت ماست که در برابر این بحران اقدام کنیم»
درحالیکه کشورهای نفتی و شرکتهای تولیدکننده پلاستیک پیشنهاد میکنند تمرکز جهانی بر بازیافت باشد، نویسندگان گزارش میگویند برخلاف موادی مانند کاغذ، شیشه یا فلز، پلاستیکها بهدلیل ترکیب شیمیایی پیچیده بهآسانی قابل بازیافت نیستند. در گزارش آمده است: «اکنون کاملاً روشن شده که بازیافت بهتنهایی نمیتواند بحران آلودگی پلاستیک را حل کند. »
بیش از ۹۸ درصد پلاستیکها از منابع فسیلی مانند نفت، گاز و زغالسنگ تولید میشوند. این فرآیند تولید، سالانه معادل دو میلیارد تن دیاکسید کربن در جو منتشر میکند؛ بیش از کل انتشار گازهای گلخانهای کشور روسیه، که چهارمین آلاینده بزرگ جهان است. همچنین بیش از نیمی از زبالههای پلاستیکی بدون مدیریت، در فضای باز سوزانده میشود و به آلودگی شدید هوا دامن میزند.
گزارش میگوید که بیش از ۱۶ هزار نوع ماده شیمیایی در تولید پلاستیکها استفاده میشود؛ از جمله رنگها، پرکنندهها، مواد ضدآتش و تثبیتکنندهها. بسیاری از این مواد با مشکلات مختلف سلامتی در طول زندگی انسان مرتبط هستند، اما اطلاعات شفافی درباره حضور آنها در محصولات پلاستیکی وجود ندارد.
مطالعه نشان میدهد که جنینها، نوزادان و کودکان بیشترین آسیبپذیری را در برابر پلاستیک دارند. قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی پلاستیکی با افزایش خطر سقط جنین، تولد زودرس، مردهزایی، نقصهای مادرزادی، اختلال رشد ریه، سرطانهای کودکی و مشکلات باروری در آینده مرتبط است.
زبالههای پلاستیکی به ذرات میکرو و نانو تجزیه میشوند که از طریق آب، غذا و تنفس وارد بدن میشوند. این ذرات در خون، مغز، شیر مادر، جفت، مایع منی و مغز استخوان انسان مشاهده شدهاند. اگرچه اثرات کامل این ذرات هنوز بهطور دقیق مشخص نشده، اما برخی مطالعات آنها را با سکتههای مغزی و حملات قلبی مرتبط میدانند. نویسندگان گزارش توصیه میکنند که در این زمینه باید با رویکردی پیشگیرانه عمل کرد.
اگرچه پلاستیک از نظر اقتصادی ارزان بهنظر میرسد، دانشمندان هشدار میدهند که با در نظر گرفتن هزینههای پنهان سلامت، در واقع بسیار گرانقیمت است. برآوردها نشان میدهد که تنها سه نوع ماده شیمیایی پرکاربرد در پلاستیکها—PBDE، BPA و DEHP—سالانه موجب خسارتی معادل ۱.۵ تریلیون دلار در ۳۸ کشور میشوند.
این تحلیل تازه، آغاز مجموعهای از گزارشهایی است که بهطور دورهای اثرات پلاستیکها بر سلامت انسان و محیط زیست را بررسی خواهند کرد. مارگارت اسپرینگ، وکیل ارشد و از نویسندگان گزارش میگوید: «این گزارشها منبعی مستند و مستقل برای تصمیمگیرندگان در سراسر جهان فراهم میکنند تا بتوانند سیاستهایی مؤثر و مبتنی بر شواهد برای مقابله با آلودگی پلاستیکی تدوین کنند. »
