امید روز

۱۴۰۳-۰۳-۲۵ ۰۸:۳۴

یک‌سوم خاک مرغوب جهان از بین رفته است

حفاظت و مدیریت یکپارچه خاک و آب، ظرفیت زمین را برای مقاومت در برابر حوادث شدید آب‌و‌هوایی مانند خشک‌سالی، سیل و توفان‌های شن و گرد و غبار بهبود می‌بخشد. شیوه‌های مدیریت یکپارچه خاک و آب، خدمات ضروری اکوسیستم، حمایت از حیات روی زمین و افزایش انعطاف‌پذیری اکوسیستم را ارائه می‌دهد.

حشمتی، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: یک‌ سوم خاک مرغوب جهان از بین رفته است و با ادامه این روند بحران امنیت غذایی در انتظار جهان خواهد بود. ایرج حشمتی، معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست، به مناسبت روز جهانی خاک با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری اظهار کرد: یکی از کارهای جدی در حفاظت از محیط زیست حفاظت از دو ثروت عظیم و ذخیره حیاتی ملت‌ها یعنی «آب» و «خاک» و پرهیز از برخورد مسرفانه با آنهاست. هرساله سازمان خواروبار کشاورزی ملل متحد (FAO) در روز پنج دسامبر (۱۴ آذر) بزرگداشت روز جهانی خاک را برگزار می‌کند و شعار سال ۲۰۲۳ میلادی «Soil and Water: a source of life»، «خاک و آب منشأ زندگی» است. او افزود: در همین باره پیام‌هایی کلیدی از طرف سازمان خواروبار کشاورزی ملل متحد (FAO) برای تبیین اهمیت حفاظت و مدیریت یکپارچه منابع آب و خاک با لحاظ موضوعات تغییر اقلیم، اهمیت حفاظت تنوع زیستی خاک و جلوگیری از تخریب، فرسایش و آلودگی آن ارائه شده است.

معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: از جمله پیام‌های کلیدی این روز این است که خاک و آب منابع ضروری برای حفظ حیات روی زمین‌اند، خاک و آب منابع به هم پیوسته‌ای هستند که نیاز به مدیریت یکپارچه دارند، شیوه‌های نامناسب مدیریت خاک و آب بر فرسایش خاک، تنوع زیستی خاک، حاصلخیزی خاک و کیفیت و کمیت آب تأثیر می‌گذارد و حفاظت از خاک و آب به کاهش و سازگاری با تغییرات اقلیم کمک می‌کند. حشمتی ادامه داد: در همین راستا مقرر است در کشور ما، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری تمامی دستگاه‌های ذی‌ربط بزرگداشت روز جهانی خاک را در ۱۴ آذرماه سال جاری در وزارت جهاد کشاورزی برگزاری کنند و با تأسی از اندیشه‌های محیط‌زیستی مقام معظم رهبری جهت فرهنگ‌سازی حفظ منابع آب و خاک کشور، هفته خاک را گرامی بدارند.از مهم‌ترین اهداف این رویداد فرهنگ‌سازی و مشارکت مردمی در راستای حفاظت از خاک و آب به‌عنوان منبع تأمین‌کننده امنیت غذایی و سلامت جامعه است. به همین دلیل مقرر است مسابقه هنری شامل عکاسی، فیلم کوتاه صدثانیه‌ای، طراحی و نقاشی، انشا (ویژه سنین ۱۳ تا ۱۷ سال) و صنایع دستی نیز برگزار شود. معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست بیان کرد: خاک و آب، پایه و اساس تولید غذا و خدمات اکوسیستمی بوده و رفاه انسان را فراهم می‌کنند و با شناخت نقش ارزشمند آنها، ما می‌توانیم اقدامات پیشگیرانه‌ای را برای محافظت از این منابع برای نسل‌های آینده انجام دهیم. سیستم‌های کشاورزی دیم ۷۰ درصد از آب شیرین جهان را برداشت می‌کنند و ۸۰ درصد از زمین‌های زراعی را تشکیل می‌دهند که در ۶۰ درصد تولید جهانی غذا نقش دارند. این سیستم‌ها به شدت به شیوه‌های مؤثر مدیریت رطوبت خاک متکی هستند.

او درباره اهمیت خاک توضیح داد: خاک دارای خدمات اکوسیستمی متنوع مانند تأمین غذا، فیبر، سوخت، حمایت از میراث فرهنگی، تأمین مصالح ساختمانی، منبع دارویی و منابع ژنتیک، زیستگاه موجودات زنده، جایگاه چرخه عناصر غذایی تنظیم سیلاب‌ها، تنظیم آب و هوا، ترسیب کربن و تصفیه آب و کاهش آلاینده‌های خاک است. خاک بیش از ۲۵ درصد کل تنوع زیستی زمین را در خود جای داده و از زندگی در خشکی و کل زمین پشتیبانی می‌کند. بیش از ۹۰ درصد موجودات زنده در خاک زندگی کرده یا بخشی از زندگی خود را در خاک سپری می‌کنند. حشمتی اضافه کرد: حفاظت از خاک با افزایش ذخایر کربن موجود در خاک و مبارزه با تغییرات آب‌وهوایی نقش مهمی دارد. علاوه بر برگ و ساقه، ریشه‌های زیرزمین نیز کربنی را که توسط گیاهان در هنگام فتوسنتز ثابت می‌ماند، ذخیره می‌کنند. هنگامی که گیاه می‌میرد کربن موجود در ریشه به خاک اضافه می‌شود و می‌تواند قرن‌ها در آنجا بماند. مقدار کربن در هر سال افزایش می‌یابد اما بدون پوشش گیاهی ذخیره کربن خاک کاهش می‌یابد زیرا مقداری از آن به‌تدریج تجزیه شده و باعث انتشار دی‌اکسید کربن در جو می‌شود.

طبق مطالعات انجام‌‌شده، خاک‌ها و بسترهای سطحی برگ‌ها و شاخه‌های مرده نیز می‌توانند دو یا سه برابر کربن را ذخیره کنند. علاوه بر نقش و خدمات اکوسیستمی خاک، توجه به آمارهای جهانی، اهمیت حفاظت از خاک دو چندان مشخص می‌شود، تاکنون یک‌سوم از خاک‌های جهان تخریب شده‌اند و چنانچه این روند تا سال ۲۰۵۰ ادامه یابد، سرانه جهانی زمین قابل کشت و زراعت، تا یک‌چهارم میزان آن در سال ۱۹۶۰ تقلیل خواهد یافت. معاون محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: تا سال ۲۰۵۰ جمعیت جهان به بیش از ۹ میلیارد خواهد رسید و این میزان به معنای دو میلیارد افزایش جمعیت بیش از جمعیت فع ی جهان است. در این صورت لازم است تولید مواد غذایی به میزان ۶۰ درصد افزایش یابد تا بتواند پاسخ‌گوی جمعیتی باشد که خواستار تغذیه‌ای به‌مراتب بهتر از امروز هستند.

 

حشمتی افزود: حفاظت و مدیریت یکپارچه خاک و آب، ظرفیت زمین را برای مقاومت در برابر حوادث شدید آب‌و‌هوایی مانند خشک‌سالی، سیل و توفان‌های شن و گرد و غبار بهبود می‌بخشد. شیوه‌های مدیریت یکپارچه خاک و آب، خدمات ضروری اکوسیستم، حمایت از حیات روی زمین و افزایش انعطاف‌پذیری اکوسیستم را ارائه می‌دهد که در همین خصوص دولت سیزدهم خط‌مشی‌های مدیریت، حفاظت و بهره‌‌برداری پایدار از خاک کشور را با رویکرد مدیریت یکپارچه آب و خاک ابلاغ کرد. او ادامه داد: از مهم‌ترین اقدامات شاخص سازمان در راستای حفاظت و مدیریت یکپارچه خاک و آب با رویکرد هوشمندسازی و استفاده از فناوری‌های نوین در حفظ منابع آب و خاک با هدف تسریع در دستیابی به پیشرفت پایدار می‌توان به راه‌اندازی سامانه جامع حفاظت محیط زیست و رصد و پایش آلودگی منابع آب و خاک در راستای قانون حفاظت از خاک و آیین‌نامه جلوگیری از آلودگی آب (ماده ۴۶ قانون توزیع عادلانه آب) اشاره کرد که پایش و خوداظهاری تمامی صنایع در این سامانه ثبت  می‌شوند و مورد رصد و ارزیابی قرار می‌گیرند.

معاون محیط زیست انسانی افزود: از ابتدای سال جاری تا پایان نیمه اول سال در مجموع ۲۳هزارو ۴۹۳ واحد تولیدی صنعتی، خدماتی و درمانی به‌صورت مستمر مورد پایش و خوداظهاری قرار گرفته است. در شش‌ماهه اول سال ۱۴۰۲ نظارت بر انجام خوداظهاری پایش (بخش شیمی آب و پساب)، سه‌هزارو۶۳۰ مورد بوده و ۶۹۷ مورد پایش خاک توسط آزمایشگاه‌های معتمد و ادارات کل انجام شده است. حشمتی ادامه داد: از اقدامات اجرائی مقابله با پدیده گردوغبار در قالب شش سرفصل عملیاتی برای سازمان حفاظت محیط زیست می‌توان به حفاظت، احیا و خرید حقوق عرفی در مناطق غبارخیز، مالچ‌پاشی توأم با نهال‌کاری با استفاده از مالچ پلیمری سازگار با محیط زیست، لایروبی، ساماندهی و اصلاح انهار برای هدایت آب به کانون‌های غبارخیز، مراقبت، نگهداری و آبیاری، مدیریت رواناب‌ها همراه بذرکاری در مناطق با پتانسیل غبارخیزی، تعمیر و تأمین تجهیزات ایستگاه‌های موجود گردوغبار، جمعا در گستره ۱۳۵ هزار و ۶۰۶ هکتار، ۱۳ هزار و ۷۰۰ مترمکعب و ۳۲ ایستگاه پایش در سطح ۲۸ استان و با اعتباری بالغ بر ۲۰۵ هزار و ۳۷۰ میلیون ریال اشاره کرد.

از سیاست‌گذاری‌های مهم در راستای پیشگیری و کنترل آلودگی خاک، ورود و استفاده از حدود مجاز آلودگی خاک و آلاینده‌های ورودی به آن برای کاربری‌های مختلف خاک، در معیارهای تعیین سطح آلایندگی واحدهای تولیدی صنعتی، معدنی و خدماتی آلاینده وفق ماده (۲۷) قانون مالیات بر ارزش افزوده (عوارض سبز، مصوب ۱۴۰۰) است. او افزود: علاوه بر این برنامه‌ها، در راستای دستیابی به پیشرفت پایدار دانش‌بنیان و به‌منظور حمایت از فعالان و بنگاه‌های اقتصادی، صندوق ملی محیط زیست نیز انواع طرح‌های دانش‌بنیان در زمینه فناوری‌های نوین بازچرخانی آب، مدیریت پسماند، انرژی‌های نو و… را در چارچوب ضوابط و مقررات مربوطه مورد بررسی و حمایت مالی قرار داده و با نظارت بر تحقق اجرای آنها، تحقق اهداف کلان محیط زیست کشور را دنبال می‌کند. معاون محیط زیست انسانی ادامه داد: دولت مردمی و انقلابی سیزدهم به پیروی از فرمایشات مقام معظم رهبری و ریاست محترم جمهور همواره موضوعات محیط‌زیستی را در رأس برنامه‌های توسعه کشور قرار داده که از اقدامات مهم در این زمینه می‌توان به برگزاری کنفرانس بین‌المللی گرد و غبار در تهران اشاره کرد که ان‌شاءالله ثمرات بسیار خوبی برای کشور خواهد داشت. حشمتی در پایان خاطرنشان کرد: با درک عمیق قدر و منزلت منابع خاک و آب کشور و لزوم حفظ و حراست از این سرمایه خدادادی برای بهره‌برداری پایدار و حفظ امانت برای نسل‌های آینده، اعتقاد راسخ داریم اصل ۵۰ قانون اساسی در این زمینه تحقق می‌یابد./شرق

 

‫۰/۵ ‫(۰ نظر)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جستجو