مهدی غلامی- امیدروز – گروه اقتصاد و مسکن: صنعت ساختمان ایران سال‌هاست که با یک چالش اساسی در حوزه بهره‌وری انرژی و پایداری روبه‌روست. در این میان، اگرچه معماری سبز به‌عنوان یک راهکار جهانی مطرح می‌شود، اما همچنان در بازار ایران با مقاومت‌هایی مواجه است. برای بررسی دقیق‌تر این موضوع، به سراغ مهدی اقتصادی، پژوهشگر حوزه اقتصاد چرخشی و عضو اتاق ایران و چین رفته‌ایم تا ابعاد اقتصادی این رویکرد را از زاویه دید وی تحلیل کنیم.
مهدی اقتصادی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به برداشت‌های نادرست بازار از مفهوم ساختمان سبز گفت: بسیاری از سازندگان و حتی خریداران، معماری سبز را مترادف با پروژه‌های لوکس و بسیار پرهزینه می‌دانند. این تصور وجود دارد که استفاده از تجهیزات نوین و عایق‌های استاندارد، هزینه ساخت را به شدت بالا می‌برد، اما واقعیت این است که ما باید اقتصاد ساختمان را در یک افق زمانی بلندمدت تحلیل کنیم.
وی اظهار داشت: اگر معیار ارزیابی ما تنها دوره ساخت و فروش واحدها باشد، هرگونه هزینه اضافه غیرضروری به نظر می‌رسد. اما ساختمان یک دارایی چند ده ساله است. زمانی که کل چرخه عمر بنا را ملاک قرار می‌دهیم، متوجه می‌شویم هزینه‌های اولیه در واقع سرمایه‌گذاری برای کاهش هزینه‌های جاری و استهلاک ساختمان در آینده است.
این پژوهشگر حوزه اقتصاد چرخشی با تأکید بر اینکه ساختمان سبز به معنای افزایش هزینه نیست، بلکه نوعی جابه‌جایی در ساختار هزینه‌هاست، افزود: در پروژه‌های متعارف، بخش عمده هزینه‌ها در دوره بهره‌برداری و از طریق اتلاف انرژی، مصارف بالای آب و تعمیرات مکرر پرداخت می‌شود. معماری سبز بخشی از این هزینه‌های تحمیلی آینده را به مرحله طراحی و ساخت منتقل می‌کند تا از اتلاف منابع در بلندمدت جلوگیری کند.
عضو اتاق ایران و چین با بیان اینکه تحقق اصول معماری سبز همیشه نیازمند فناوری‌های گران‌قیمت نیست، تصریح کرد: بسیاری از اقدامات کلیدی از مرحله طراحی آغاز می‌شوند. جهت‌گیری مناسب بنا نسبت به تابش خورشید، بهره‌گیری هوشمندانه از نور طبیعی، طراحی صحیح بازشوها برای تهویه هوا، عایق‌بندی اصولی دیوارها و سقف، از جمله مواردی هستند که بدون تحمیل هزینه‌های سنگین به پروژه، مصرف انرژی را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهند.
اقتصادی در ادامه با اشاره به موانع توسعه این نوع معماری در کشور خاطرنشان کرد: یکی از دلایل اصلی محدود بودن سهم ساختمان‌های سبز در ایران، نگاه کوتاه‌مدت حاکم بر بازار مسکن است. سازندگان معمولاً سود خود را در زمان فروش واحدها برداشت می‌کنند، در حالی که منافع ناشی از کاهش مصرف انرژی و هزینه‌های نگهداری، در آینده نصیب خریداران می‌شود. این عدم هم‌راستایی منافع، انگیزه سرمایه‌گذاری در مرحله ساخت را کاهش می‌دهد.
وی همچنین یادآور شد: قیمت پایین حامل‌های انرژی در سال‌های گذشته و نبود استانداردهای سخت‌گیرانه باعث شده بود که صرفه‌جویی در مصرف گاز و برق برای سرمایه‌گذاران جذابیت فوری نداشته باشد. از طرف دیگر، آگاهی عمومی خریداران نیز در این زمینه محدود است و در زمان خرید، بیشتر به متراژ، ظاهر و موقعیت ملک توجه می‌شود تا میزان بهره‌وری انرژی آن.
این پژوهشگر در پایان با تأکید بر اینکه روندهای اقتصادی جهان و ایران ناگزیر به این سمت حرکت خواهد کرد، گفت: افزایش هزینه‌های انرژی، بحران منابع آب و تغییر نگرش به توسعه پایدار، بهره‌وری را به یک مزیت رقابتی تبدیل کرده است. در نهایت، معماری سبز نه یک هزینه اضافه، بلکه سرمایه‌گذاری برای آینده اقتصاد خانوار و پایداری شهرهای ماست. بزرگ‌ترین مانع در این مسیر، نه کمبود فناوری، بلکه کوتاه بودن افق نگاه بازار نسبت به عمر واقعی ساختمان‌هاست.
