وقت اروپای مستقل است

برگزارکنندگان مجمع جهانی اقتصاد اعلام کردند که بیش از سه هزار شرکت‌کننده از بیش از ۱۳۰کشور در اجلاس امسال حضور دارند؛ از جمله بیش از ۶۰ رئیس دولت و حکومت، صدها وزیر، مدیران عامل بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان، روسای نهادهای بین‌المللی، اقتصاددانان، دانشگاهیان و فعالان حوزه فناوری. شعار اجلاس امسال «روح گفت‌وگو» انتخاب شده است؛ شعاری که در عمل زیر سایه اختلافات سیاسی عمیق میان قدرت‌های جهانی قرار گرفته است. یکی از محورهای اصلی اجلاس امسال، حضور دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده است. ترامپ قرار است امروز چهارشنبه سخنرانی ویژه‌ای در اجلاس داشته باشد و بنا بر گزارش رویترز، پس از این سخنرانی، نشستی با حضور مدیران عامل شرکت‌های بزرگ جهانی برگزار کند. دعوت‌نامه این نشست، به گفته منابع آگاه، از سوی کاخ سفید ارسال شده و شامل مدیران شرکت‌هایی از حوزه خدمات مالی، رمزارز، مشاوره و فناوری است.

همراهی چند مقام ارشد آمریکایی از جمله اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا با ترامپ، نشان‌دهنده اهمیت داووس برای دولت جدید آمریکا است. بسنت در حاشیه اجلاس، به کشورهای اروپایی هشدار داد که در واکنش به سیاست‌های تجاری واشنگتن، به‌ویژه در موضوع تعرفه‌ها و اختلافات مرتبط با گرینلند، دست به اقدام تلافی‌جویانه نزنند. در سوی دیگر، اتحادیه اروپا با نگرانی تحولات اخیر سیاست خارجی آمریکا را دنبال می‌کند. تهدید ترامپ به اعمال تعرفه‌های جدید و اظهارات جنجالی درباره گرینلند، به یکی از موضوعات غیررسمی اما داغ گفت‌وگوها در حاشیه اجلاس تبدیل شده است.

اورسولافون‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس از لزوم ایجاد «شکل جدیدی از استقلال اروپا» سخن گفت. او در کنایه‌ای نه چندان صریح به سیاست‌های خارجی و تجاری دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفت که استقلال در نتیجه «شوک‌های ژئوپلیتیک» فعلی مورد نیاز است و بر اهمیت معاملات تجاری با سایر کشورها و اتحادهای بین‌المللی تاکید کرد. او در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد در داووس سوئیس، به توافق تجاری اخیر بین اتحادیه اروپا و مرکوسور، یک بلوک تجاری آمریکای جنوبی که «بزرگ‌ترین منطقه آزاد تجاری جهان را ایجاد کرده است»، اشاره کرد. او گفت: «این توافق پیام قدرتمندی به جهان می‌فرستد. اینکه ما تجارت عادلانه را به جای تعرفه‌ها، مشارکت را به جای انزوا انتخاب می‌کنیم. به همین دلیل است که ما با آمریکای لاتین متوقف نخواهیم شد.»

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در سخنرانی خود در نشست سالانه مجمع جهانی اقتصاد در داووس، با انتقاد شدید از سیاست خارجی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، هشدار جدی نسبت به سقوط به سیاست «مردان قدرتمند» داد. او گفت: «درگیری عادی شده است» و نسبت به «تغییر به سوی جهانی بدون قانون، جایی که قوانین بین‌المللی زیر پا گذاشته می‌شود و تنها قانونی که به نظر می‌رسد مهم است، حکومت قوی‌ترین‌ها است» هشدار داد. «جوزف آتامان»، خبرنگار سی‌ان‌ان، نوشت، مکرون با انتقاد از خواسته‌های آمریکا در مورد تجارت متقابل که تنها هدف آن «تضعیف و مطیع کردن اروپا» است، گفت: «بدون حکومت جمعی، همکاری جای خود را به رقابت بی‌رحمانه می‌دهد.» مکرون در اظهاراتی که به نظر می‌رسید خطاب به ترامپ و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه باشد، از ظهور مجدد «جاه‌طلبی‌های امپریالیستی» نیز انتقاد کرد.

«هه لیفنگ»، معاون نخست وزیر چین، نیز در سخنرانی خود در مجمع جهانی اقتصاد۲۰۲۶ در داووس گفت که الگوی اخیر تعرفه‌های جهانی و جنگ‌های تجاری «شوک‌های جدی به اقتصاد جهان وارد کرده است». این مقام چینی با اشاره به اینکه «جنگ‌های تعرفه‌ای و تجاری هیچ برنده‌ای ندارند» افزود که آنها «اقتصاد جهان را تکه‌تکه و توزیع جهانی منابع را مختل می‌کنند». وی تاکید کرد: «بیایید از چشم‌انداز جامعه با آینده‌ای مشترک برای بشریت حمایت کنیم، روحیه گفت‌وگو را پیش ببریم، گشودگی و همکاری را تقویت کنیم.» در حاشیه نشست داووس، رئیس‌جمهور اوکراین اعلام کرد تنها در صورت نهایی شدن بسته‌های «تضمین امنیتی و توسعه اقتصادی» با ترامپ دیدار می‌کند و تاکید کرد اولویت اصلی او پایان جنگ است.

بیش از ۲۰۰نشست رسمی در طول پنج روز اجلاس برگزار می‌شود که محورهای اصلی آن شامل مسائل ژئوپلیتیک، آینده تجارت جهانی، هوش مصنوعی، تغییرات اقلیمی، امنیت انرژی و نابرابری اقتصادی است. داووس۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگر صحنه تلاقی اقتصاد و سیاست است. اگرچه عنوان «روح گفت‌وگو» بر اجلاس امسال نهاده شده، اما واقعیت آن است که اختلافات ساختاری میان قدرت‌های بزرگ، آینده نظم اقتصادی جهانی را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. سخنرانی‌ها و دیدارهای روزهای آینده می‌تواند نشانه‌هایی از مسیر پیش‌روی اقتصاد جهانی در سال‌های آتی ارائه دهد.