جلسه حساس «شورای حکام» در هفته آینده ؛ آیااجماع می‌شود؟

سرویس دیپلماسی: رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در پیامی که در صفحه کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، از دیدار و رایزنی با پرستون ولز گریفیث سوم، سفیر و نماینده جدید ایالات متحده آمریکا در سازمان‌های بین‌المللی مستقر در وین خبر داد. این دیدار در آستانه نشست فصلی شورای حکام آژانس که قرار است هفته آینده برگزار شود، انجام شده و دو طرف درباره مجموعه‌ای از مسائل مهم و جاری، از جمله موضوع ایران، به تبادل نظر پرداختند.
گروسی در این پیام تأکید کرد که آمریکا شریک کلیدی در تمامی حوزه‌های کاری آژانس به شمار می‌رود؛ حوزه‌هایی که شامل ایمنی و امنیت هسته‌ای، پادمان‌ها، حفاظت در برابر اشعه و کاربردهای صلح‌آمیز دانش و فناوری هسته‌ای می‌شود.
او همچنین اعلام کرد که مشتاقانه منتظر همکاری نزدیک با نماینده جدید آمریکا و ادامه مشارکت قوی با ایالات متحده است. این رایزنی در شرایطی صورت گرفته که شورای حکام آژانس تحت مدیریت گروسی در سال‌های اخیر چندین بار قطعنامه‌هایی را علیه برنامه هسته‌ای ایران به تصویب رسانده است.
این قطعنامه‌ها عمدتاً به ابتکار ایالات متحده و متحدان اروپایی آن در قالب تروئیکای اروپا یعنی آلمان، فرانسه و انگلیس مطرح و پیگیری شده‌اند و جنبه تنبیهی و سیاسی داشته‌اند.
بسیاری از ناظران معتقدند که چنین دیدارهایی در آستانه نشست‌های شورای حکام، نشان‌دهنده هماهنگی میان مدیریت آژانس و نمایندگان قدرت‌های غربی برای شکل‌دهی به فضای مذاکرات و تصمیم‌گیری‌های پیش رو است.
نشست فصلی پیش رو که از روز دوشنبه آینده در مقر آژانس در وین آغاز خواهد شد و تا پایان هفته ادامه دارد، طبق اعلام دبیرخانه آژانس، موضوعاتی از جمله اجرای توافق‌نامه پادمان ان‌پی‌تی و مسائل مرتبط با قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل درباره ایران را در دستور کار خود دارد.
گروسی در پیام خود به اهمیت نقش آمریکا در حمایت از فعالیت‌های فنی و نظارتی آژانس اشاره کرد و این کشور را شریک اساسی در پیشبرد اهداف عدم اشاعه و استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای توصیف نمود.
این اظهارات در حالی بیان می‌شود که روابط میان آژانس و ایران در سال‌های اخیر با فراز و نشیب‌های متعددی همراه بوده و گزارش‌های دوره‌ای مدیرکل درباره وضعیت راستی‌آزمایی در ایران همواره یکی از محورهای اصلی بحث‌های شورای حکام بوده است.
کارشناسان امور هسته‌ای معتقدند که برگزاری چنین دیداری درست پیش از آغاز نشست فصلی، از نظر زمانی معنادار است، زیرا می‌تواند زمینه‌ساز هماهنگی دیدگاه‌ها درباره نحوه برخورد با پرونده ایران و سایر مسائل منطقه‌ای باشد.
در برخی گزارش‌ها آمده است که طرفین علاوه بر ایران، درباره سوریه نیز گفت‌وگو کرده‌اند که نشان‌دهنده گستره موضوعات مورد بحث در این رایزنی است.
پرستون ولز گریفیث سوم اخیراً به عنوان نماینده آمریکا در سازمان‌های بین‌المللی وین منصوب شده و مجلس سنای آمریکا نامزدی او را تأیید کرده است.
حضور او در این پست در زمانی که پرونده هسته‌ای ایران همچنان در کانون توجهات بین‌المللی قرار دارد، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به عنوان نهاد فنی مسئول نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای کشورها، همواره بر بی‌طرفی و حرفه‌ای بودن کار خود تأکید داشته، اما تصمیم‌گیری‌های شورای حکام که متشکل از نمایندگان ۳۵ کشور عضو است، تحت تأثیر ملاحظات سیاسی نیز قرار می‌گیرد.
گروسی با اشاره به همکاری‌های دیرینه آمریکا با آژانس در زمینه‌هایی مانند ایمنی هسته‌ای و کاربردهای پزشکی و کشاورزی فناوری هسته‌ای، بر تداوم این مشارکت تأکید ورزید. این دیدار در شرایطی انجام شد که فضای کلی روابط بین‌المللی حول موضوع هسته‌ای ایران همچنان پیچیده باقی مانده است.
آژانس در گزارش‌های خود به وضعیت دسترسی بازرسان، موجودی مواد هسته‌ای و همکاری ایران اشاره داشته و شورای حکام نیز بارها خواستار شفافیت بیشتر از سوی تهران شده است.
از سوی دیگر، ایران همواره بر حق خود برای استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای تأکید کرده و قطعنامه‌های شورای حکام را سیاسی و فراتر از چارچوب فنی آژانس دانسته است. در چنین فضایی، رایزنی مدیرکل آژانس با نماینده جدید آمریکا می‌تواند به عنوان گامی برای هماهنگی بیشتر میان دو طرف پیش از ورود به مباحث رسمی نشست تفسیر شود.
کارشناسان دیپلماسی هسته‌ای بر این باورند که زمان‌بندی این ملاقات تصادفی نیست و نشان‌دهنده اهمیت موضوع ایران در دستور کار نشست پیش رو است.
شورای حکام معمولاً در نشست‌های فصلی خود به بررسی گزارش‌های مدیرکل می‌پردازد و در صورت لزوم قطعنامه‌هایی را تصویب می‌کند که می‌تواند پیامدهای سیاسی و حتی ارجاع پرونده به شورای امنیت را به دنبال داشته باشد. گروسی با بیان اینکه آمریکا در تمامی حوزه‌های کاری آژانس شریک کلیدی است، عملاً بر نقش محوری واشنگتن در حمایت مالی، فنی و سیاسی از این نهاد بین‌المللی تأکید کرد. او ابراز امیدواری نمود که با نماینده جدید آمریکا همکاری نزدیکی داشته باشد و این همکاری به تقویت مشارکت دوجانبه منجر شود.
در مجموع، پیام گروسی در ایکس نه تنها خبر از یک دیدار دیپلماتیک می‌دهد، بلکه بازتابی از اولویت‌های جاری آژانس در آستانه یکی از نشست‌های مهم شورای حکام است.
موضوع ایران به عنوان یکی از محورهای اصلی گفت‌وگوها، بار دیگر اهمیت پرونده هسته‌ای این کشور را در معادلات بین‌المللی نشان می‌دهد. ادامه این تعاملات و نتایج نشست هفته آینده می‌تواند مسیر همکاری‌های آتی میان آژانس، آمریکا و سایر اعضای شورای حکام را روشن‌تر سازد.
این رایزنی‌ها در حالی انجام می‌شود که آژانس تلاش دارد نقش فنی خود را در نظارت بر فعالیت‌های هسته‌ای حفظ کند، در حالی که ملاحظات سیاسی قدرت‌های بزرگ همچنان بر فضای تصمیم‌گیری‌ها سایه افکنده است./ آرمان امروز