با توسعه سامانه پایش انرژی کشور (سپاک)، امکان محاسبه و پایش دقیق تلفات انرژی برق در شبکههای انتقال و فوقتوزیع به صورت تفکیکشده فراهم شده است. این دستاورد با اتکا به پوشش گسترده کنتورهای انرژی، همزمانی قرائت اطلاعات، دقت بالای تجهیزات اندازهگیری و دریافت برخط دادههای تولید، مصرف و تبادل انرژی، تحول مهمی در دقت محاسبات تلفات شبکه ایجاد کرده است.
محاسبه تلفات بر اساس اطلاعات سامانه سپاک و مطابق دستورالعمل «محاسبه تلفات الکتریکی شبکههای انتقال و فوقتوزیع» انجام میشود و امکان اندازهگیری و پایش تلفات را در سطح کل کشور، شرکتهای برق منطقهای و همچنین به تفکیک شبکههای انتقال و فوقتوزیع فراهم کرده است.
بر پایه آخرین اطلاعات پایگاه داده سنجش و پایش انرژی شرکت مدیریت شبکه برق ایران، آمار تلفات سال ۱۴۰۴، مقایسه تولید و مصرف انرژی و همچنین روند تغییرات درصد تلفات شبکه طی سالهای ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴ از طریق سامانه سپاک قابل تحلیل و ارزیابی است.
بررسی آمارهای ثبتشده نشان میدهد روند تلفات شبکه انتقال و فوقتوزیع برق کشور در ده سال گذشته به طور مستمر کاهشی بوده است. درصد تلفات شبکه که در سال ۱۳۹۴ حدود ۳.۱ درصد بوده است، در سال ۱۴۰۴ به حدود 2.66 درصد کاهش یافته است. همچنین از سال ۱۴۰۰ تاکنون، میزان تلفات در تمامی سالها پایینتر از متوسط دهساله، یعنی حدود ۲.۸ درصد، قرار داشته که از تثبیت روند بهبود بهرهوری شبکه برق کشور حکایت دارد.
بر اساس آخرین آمار سامانه پایش انرژی کشور (سپاک)، در سال ۱۴۰۴ مجموع تولید برق کشور به ۳۷7 هزار و 234 گیگاواتساعت رسید و در مقابل ۳۶۸ هزار و 831 گیگاواتساعت برق در داخل کشور مصرف شد. همچنین ۳ هزار و ۳۱۴ گیگاواتساعت برق از کشورهای همسایه وارد و یک هزار و ۶۰4 گیگاواتساعت نیز صادر شده است. بررسی این آمار نشان میدهد میزان تلفات شبکه انتقال و فوقتوزیع 10 هزار و 113 گیگاواتساعت، معادل ۲.66 درصد از کل انرژی مبادلهشده، بوده است.
این نتایج همچنین نشان میدهد توسعه سامانه سپاک و افزایش دقت اندازهگیری و پایش انرژی، امکان محاسبه دقیقتر تلفات و برنامهریزی مؤثرتر برای کاهش آن را فراهم کرده است؛ موضوعی که حتی کاهش چند دهم درصدی تلفات نیز میتواند صرفهجویی قابل توجهی در مقیاس ملی به همراه داشته باشد.
بر اساس این گزارش؛ توسعه سامانههای سنجش و پایش انرژی، بهینهسازی آرایش تولید نیروگاهها، کنترل توان راکتیو و ولتاژ شبکه، توسعه شبکه انتقال و فوقتوزیع، افزایش ظرفیت خطوط و نگهداری مستمر تجهیزات، از مهمترین راهکارهای کاهش تلفات و ارتقای بهرهوری شبکه برق کشور به شمار میرود.
