اسلحه‌های بی‌کیفیت و غیرمجاز که خطرات جانی و محیط‌زیستی دارند

طی یک سال گذشته، کشف بیش از هزار سلاح غیرمجاز و سه هزار سلاحی که مجوز دارند؛ اما در بروز تخلفات از آنها استفاده شده، بار دیگر نشان داد همچنان مشکل وجود سلاح بیش از ظرفیت شکار، مسئله لاینحل محیط‌زیست ایران است. کارشناسان بر این باورند که اسلحه غیرمجاز بی‌کیفیت، محصول تلاش کشورهای استقلال‌یافته از شوروی سابق هستند که بی‌حساب‌وکتاب و برای کسب درآمدهای دلاری این کشورها، راهی ایران شده‌اند. آنها هیچ راهی به جز بازیافت سلاح‌های کشف شده، برای ساماندهی این فضا متصور نیستند.

سردار رضا رستگار، فرمانده یگان حفاظت محیط‌زیست در گفت‌وگو با رسانه‌ها از حجم بالای سلاح‌های مکشوفه خبر می‌دهد. به گفته او، طی سال جاری ۳ هزار و ۳۴۵ قبضه سلاح شکاری مجاز که در تخلفات به‌کارگیری شده بودند و هزار و ۱۲۲ قبضه سلاح شکاری غیرمجاز کشف و ضبط شده است. در سال‌های اخیر، مسئله نگهداری و استفاده از سلاح‌های غیرمجاز در میان برخی شکارچیان به یکی از چالش‌های مهم حوزه امنیت عمومی و حفاظت از محیط‌زیست کشور تبدیل شده است.

دسترسی آسان‌تر به سلاح‌های قاچاق، هزینه بالای اخذ مجوزهای قانونی و ضعف آگاهی نسبت به پیامدهای حقوقی، از جمله عواملی هستند که باعث شده بخشی از شکارچیان به سمت استفاده از سلاح‌های بدون مجوز سوق پیدا کنند و همین سلاح‌های غیرمجاز علاوه بر ورود فشار مضاعف بر جمعیت حیات‌وحش تلاش‌های حفاظتی را با مشکل مواجه کند. افزایش سطح تنش، بین شکارچیان و محیط‌بانان نشان می‌دهد که باید راهی برای ساماندهی سلاح‌های غیرمجاز در کشور پیدا شود؛ اما آیا چنین امکانی برای سازمان حفاظت محیط‌زیست وجود دارد؟ این سلاح‌ها چگونه به بازار ایران راه یافته‌اند؟

فروش اسلحه توسط همسایگان شمالی

اسماعیل کهرم، پیشکسوت محیط‌زیست در گفت‌وگو با هفت صبح منشأ تامین سلاح‌های مجاز و غیرمجاز در دست شکارچیان ایران را کشورهای استقلال‌یافته از اتحاد جماهیر شوروی سابق معرفی می‌کند؛ زیرا این کشورها بعد از مستقل شدن، هیچ دلاری در اختیار نداشتند و برای کسب درآمد به هر دری من‌جمله فروش اسلحه به ایران می‌زنند.

کهرم می‌گوید که سلاح‌های فروخته شده به شکارچیان ایرانی کیفیت لازم را نداشتند و گاهی ترکیدن گلوله این تفنگ‌ها در صورت شکارچیان، زمینه کوری چشم و حتی ازدست‌رفتن انگشتان دست آنها را فراهم کرده است. کشورهایی مثل بلاروس، آذربایجان و… فروشنده اسلحه‌های بی‌کیفیت ولی ارزانی بودند که خطرات جانی برای شکارچیان داشت؛ اما کسانی که می‌خواستند یک‌شبه پول‌دار شوند، تفنگ بی‌کیفیت ساخته و به ایران و ترکیه فروختند. این تفنگ‌ها یکباره وارد شمال ایران شد و مسائلی ایجاد کرد.

این پیشکسوت محیط‌زیست از نبود تکنولوژی ساخت تفنگ شکاری در ایران خبر می‌دهد و یادآوری می‌کند که مصرف‌کنندگان تفنگ‌های اقتصادی و ارزان اصلاً به دنبال کسب مجوز نمی‌روند تا به کمک نیروی انتظامی مانع حضور این تفنگ‌های قراضه و بی‌کیفیت در کشور شویم.

  کشف نوک کوه یخ

کهرم کشف هزار اسلحه در یک سال را تنها نوک کوه یخی می‌داند که کشور درگیر آن است و این عدد را بسیار ناچیز می‌داند؛ زیرا بر اساس تخمین‌هایی که او می‌زند، فقط در سه استان شمالی کشور، حداقل ۲۰ هزار اسلحه بی‌کیفیت غیرمجاز فروخته شده است.
به گفته او، هر فرد در شمال کشور دو اسلحه دارد و مردمی که فکر می‌کردند این اسلحه‌های ارزان که با ۲۵۰ هزار تومان هم می‌توانستید یکی از آنها را تهیه کنید، کیفیت لازم را دارند بنابراین خرید این اسلحه‌ها توسط مردم تبلیغ شد و افراد نسبت به خرید آنها اقدام کردند.

شناسایی ۱۶ هزار اسلحه غیرمجاز طی یک فراخوان

تخمینی که کهرم دررابطه‌با سلاح‌های بی‌کیفیت شکاری ارائه می‌دهد، چندان دورازذهن نیست؛ زیرا امیر عبدوس مشاور فعلی معاون آموزش سازمان حفاظت محیط‌زیست در زمان حضورش در سمت مدیرکلی محیط‌زیست گیلان، در جریان صدور مجوز برای سلاح‌های غیرمجاز فقط در یک استان به عددی نزدیک به تخمین ارائه شده می‌رسد.

عبدوس می‌گوید که در آن سال‌ها به دنبال صدور یک فراخوان برای مجاز کردن تمامی سلاح‌های غیرمجاز، ۱۶ هزار اسلحه به نهادهای ذی‌ربط معرفی می‌شود. البته این رقم برای گیلان بسیار زیاد است و اگر این تعداد اسلحه به جان تالاب‌های این استان بیفتد، دیگر چیزی در این اکوسیستم‌ها باقی نخواهد ماند.

مشاور معاون آموزش سازمان حفاظت محیط‌زیست هیچ راهی برای شناسایی سلاح‌های غیرمجاز توسط سازمان حفاظت محیط‌زیست متصور نیست و تنها راه را صدور فراخوان‌هایی برای مجوزدار کردن اسلحه غیرمجاز می‌داند؛ زیرا همین‌که بدانیم چقدر سلاح غیرمجاز وجود دارد و در کدام خانه‌ها سلاح هست، یک گام به جلو برداشته‌ایم و داشتن آمار، به‌مراتب بهتر از عدم اطلاع است. به گفته عبدوس، سلاح‌های موجود خیلی بیشتر از ظرفیت شکار در کشور بوده و اساساً این روزها بحث شکار به محاق می‌رود. کم‌کم خود کسانی که اهل شکار بودند هم به این نتیجه رسیده‌اند که حیات‌وحش برای شکار نیست./هفت صبح