دوشنبه تعیین کننده «لاوروف» در تهران با طعم میانجی گری

سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه روز جمعه اعلام کرد که سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه این کشور برای انجام سفری کاری به تهران خواهد رفت.
ماریا زاخارووا در جریان یک نشست خبری رسمی تأکید کرد که این سفر در روز دوشنبه برابر با بیست‌وهفتم مهرماه انجام می‌شود و لاوروف در جریان آن با عباس عراقچی همتای ایرانی خود گفت‌وگو خواهد کرد.
این اعلام رسمی در حالی صورت گرفت که روابط دیپلماتیک مسکو و تهران در ماه‌های اخیر وارد مرحله‌ای فعال‌تر شده و هر دو طرف بر ضرورت هماهنگی بیشتر در مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی تأکید دارند.
زاخارووا با اشاره به اهمیت این دیدار گفت که رایزنی‌های دو وزیر امور خارجه بر موضوعات دوجانبه و مسائل مربوط به تحولات جاری در عرصه بین‌الملل متمرکز خواهد بود.
او جزئیات بیشتری از دستور کار مذاکرات اعلام نکرد اما تأکید کرد که این سفر در چارچوب تعاملات مستمر میان دو کشور برگزار می‌شود.
سرگئی لاوروف که یکی از باسابقه‌ترین دیپلمات‌های روسیه محسوب می‌شود در سال‌های اخیر نقش محوری در پیشبرد سیاست خارجی مسکو در خاورمیانه ایفا کرده و سفرهای متعدد او به کشورهای منطقه نشان‌دهنده اولویت این حوزه در راهبرد دیپلماتیک کرملین است.
شنیده‌ها حاکی از آن است که این سفر کاری در ادامه میانجی‌گری روسیه میان ایران و ایالات متحده رقم می‌خورد؛ میانجی‌گری‌ای که چندی پیش ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه میان رؤسای جمهور ایران و آمریکا کلید زد.
مسکو در ماه‌های اخیر تلاش کرده است نقش تسهیل‌گر را در کاهش تنش‌های میان تهران و واشینگتن ایفا کند و دیدار آتی لاوروف با عراقچی می‌تواند بخشی از همین فرآیند باشد.
دیپلمات‌های مطلع می‌گویند که روسیه به دلیل روابط نزدیک با هر دو طرف و جایگاه خود در شورای امنیت سازمان ملل متحد ظرفیت لازم برای ایفای چنین نقشی را دارد.
در عین حال مقامات ایرانی نیز بارها اعلام کرده‌اند که هرگونه مذاکره غیرمستقیم یا مستقیم باید بر پایه احترام متقابل و رفع نگرانی‌های مشروع تهران صورت گیرد.
از سوی دیگر همزمان با اعلام سفر لاوروف به تهران گزارش‌هایی از واشینگتن منتشر شده که نشان می‌دهد ایالات متحده در حال بررسی اقداماتی برای کاهش محدودیت‌ها علیه نفتکش‌های ناوگان سایه مرتبط با روسیه و ایران است.
این اقدام در شرایطی مطرح شده که دولت آمریکا تلاش می‌کند قیمت سرسام‌آور گازوئیل را پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر کاهش دهد.
افراد مطلع از این موضوع گفته‌اند که اقدامات مورد بررسی می‌تواند شامل اجازه فروش کشتی‌های قرارگرفته در فهرست سیاه به بهره‌برداران قانونی و لغو تحریم‌هایی باشد که در حال حاضر مانع فعالیت آزادانه این نفتکش‌ها می‌شوند.
چنین تصمیمی در صورت اجرا می‌تواند ظرفیت حمل‌ونقل دریایی نفت و سوخت‌های پالایش‌شده را افزایش دهد و نرخ‌های حمل‌ونقل دریایی را که به سطوح بی‌سابقه‌ای رسیده و هزینه‌های سوخت را بیش از پیش بالا برده‌اند کاهش دهد.
کریس رایت وزیر انرژی آمریکا اوایل هفته جاری این موضوع را در کنفرانس جهانی نفت در ریاض عربستان سعودی مطرح کرد.
او در سخنان خود به چالش‌های موجود در بازار انرژی جهانی اشاره کرد و گفت که محدودیت‌های اعمال‌شده بر ناوگان نفتکش‌ها یکی از عوامل مؤثر بر افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و در نتیجه قیمت نهایی فرآورده‌های نفتی است.
رایت تأکید کرد که دولت آمریکا به دنبال راه‌هایی است که ضمن حفظ فشارهای تحریمی بتواند از تأثیرات منفی آن بر بازارهای مصرف‌کننده بکاهد.
این اظهارات بلافاصله با واکنش‌هایی از سوی تحلیل‌گران انرژی مواجه شد که برخی آن را نشانه انعطاف‌پذیری تاکتیکی واشینگتن در آستانه انتخابات و برخی دیگر آن را گامی محتاطانه در جهت مدیریت بحران انرژی دانستند.
این اقدام بحث‌برانگیز برای لغو یا کاهش تحریم نفتکش‌ها یکی از هفت شرطی است که ایران برای احیای تفاهم اسلام‌آباد مطرح کرده است.
تهران بارها اعلام کرده که هرگونه پیشرفت در مذاکرات مرتبط با مسائل هسته‌ای و رفع تحریم‌ها باید شامل گام‌های عملی و قابل راستی‌آزمایی از سوی طرف مقابل باشد. شرط مربوط به ناوگان نفتکش‌ها در کنار دیگر مطالبات ایران از جمله رفع محدودیت‌های بانکی و تضمین‌های سیاسی برای پایداری توافق قرار دارد. دیپلمات‌های ایرانی معتقدند که بدون حل این مسائل اعتماد لازم برای بازگشت به چارچوب‌های قبلی شکل نخواهد گرفت.
در چنین فضایی سفر لاوروف به تهران می‌تواند فرصتی برای تبادل‌نظر درباره آخرین تحولات و هماهنگی مواضع دو کشور باشد.
روسیه که خود نیز تحت تحریم‌های گسترده‌ای قرار دارد تجربه عملی در دور زدن محدودیت‌های غربی بر صادرات انرژی دارد و می‌تواند این تجربه را در اختیار تهران قرار دهد.
در عین حال مسکو به دلیل منافع استراتژیک خود در حفظ ثبات بازار انرژی جهانی و جلوگیری از تشدید تنش‌ها در خاورمیانه انگیزه کافی برای ادامه میانجی‌گری دارد.
عباس عراقچی که از زمان تصدی وزارت امور خارجه ایران رویکردی عمل‌گرایانه در سیاست خارجی اتخاذ کرده است نیز احتمالاً از این دیدار برای انتقال پیام‌های تهران به طرف‌های غربی از طریق کانال روسی استفاده خواهد کرد.
همزمانی این سفر با بررسی‌های آمریکا درباره ناوگان سایه نشان‌دهنده پیچیدگی معادلات جاری است. از یک سو فشارهای داخلی در آمریکا برای کاهش قیمت سوخت در آستانه انتخابات و از سوی دیگر نیاز ایران به گشایش‌های اقتصادی واقعی فضایی ایجاد کرده که هر دو طرف را به سمت انعطاف‌های تاکتیکی سوق می‌دهد.
روسیه در این میان تلاش می‌کند نقش خود را به عنوان بازیگری ضروری تثبیت کند تا در جبهه اوکراین، از آمریکا امتیاز بگیرد.
دیدار لاوروف و عراقچی در تهران می‌تواند گام مهمی در این مسیر باشد به شرط آنکه هر دو طرف با درک مشترکی از واقعیت‌های موجود وارد مذاکره شوند و انتظارات خود را بر اساس امکانات واقعی تنظیم کنند. این سفر در هر حال توجه محافل دیپلماتیک را به خود جلب کرده و نتایج آن می‌تواند بر روند تحولات هفته‌های آینده تأثیر بگذارد./ آرمان امروز