امیدروز – زینب نیک رنگ:
حیوانات بیسرپرست و آزادزی در سالهای اخیر به یکی از مسائل مهم اجتماعی، شهری و محیط زیستی تبدیل شده است؛ موضوعی که به اعتقاد دکتر رامتین گمرکچی، مدیر مجتمع دامپزشکی جان، نمیتوان آن را با تصمیمهای مقطعی یا نگاههای صرفاً احساسی مدیریت کرد و برای آن نیاز به برنامهای علمی، مستمر و بینبخشی وجود دارد.
دکتر رامتین گمرکچی در نشست خبری ۲۷ مردادماه در سالن همایش مجتمع مطبوعات اصفهان، با اشاره به ضرورت مدیریت علمی جمعیت حیوانات آزادزی اظهار کرد: در بررسی این مسئله نباید خود حیوان را به عنوان تهدید تلقی کرد، بلکه مسئله اصلی، جمعیت کنترلنشده و نبود یک نظام مدیریتی منسجم است.
وی افزود: مدیریت حیوانات آزادزی باید مجموعهای از اقدامات را در کنار یکدیگر شامل شود و نمیتوان با یک اقدام منفرد انتظار داشت مسئله برای همیشه حل شود.
عقیمسازی به تنهایی کافی نیست
مدیر مجتمع دامپزشکی جان با اشاره به برخی رویکردهای رایج در مدیریت حیوانات آزادزی تصریح کرد: عقیمسازی به تنهایی نمیتواند مشکل جمعیت حیوانات را برطرف کند.
گمرکچی گفت: کنترل تولیدمثل باید در کنار واکسیناسیون، کنترل بیماریها و انگلها، شناسایی و ساماندهی حیوانات، مدیریت منابع غذایی، جلوگیری از رهاسازی و جلوگیری از ورود مستمر حیوانات جدید به چرخه جمعیت قرار گیرد.
وی ادامه داد: اگر از یک طرف حیوانات عقیم شوند اما از سوی دیگر رهاسازی حیوانات خانگی ادامه داشته باشد یا منابع غذایی بدون مدیریت در اختیار جمعیت آزادزی قرار گیرد، روند افزایش جمعیت همچنان ادامه پیدا خواهد کرد.
به گفته وی، مدیریت پایدار زمانی شکل میگیرد که مجموعه عوامل مؤثر بر افزایش جمعیت به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرد.
یک مسئله چندوجهی؛ از شهر تا محیط زیست
گمرکچی با اشاره به ارتباط موضوع حیوانات آزادزی با محیط زیست اظهار کرد: حضور کنترلنشده حیوانات در برخی مناطق و با تراکم بالا میتواند بر حیات وحش، منابع غذایی و حتی برخی گونههای بومی تأثیر بگذارد.
وی افزود: این موضوع به ویژه در مناطق حساس محیط زیستی باید با توجه به شرایط اکولوژیک هر منطقه بررسی شود و نمیتوان برای تمام مناطق یک نسخه واحد تجویز کرد.
مدیر مجتمع دامپزشکی جان تأکید کرد: مدیریت جمعیت حیوانات آزادزی باید بر پایه داده، شناخت شرایط منطقه و برنامهریزی بلندمدت انجام شود.
ضرورت تقسیم کار میان دستگاهها
وی یکی از چالشهای مهم موجود را چندبخشی بودن مسئولیتها دانست و گفت: موضوع حیوانات بیسرپرست تنها به دامپزشکی مربوط نیست و شهرداری، محیط زیست، وزارت بهداشت و سایر دستگاههای مرتبط نیز هر کدام بخشی از مسئولیت را بر عهده دارند.
گمرکچی خاطرنشان کرد: آنچه در این میان اهمیت دارد، تقسیم کار شفاف و تدوین پروتکل مشترک میان دستگاههاست؛ زیرا نبود هماهنگی میتواند موجب موازیکاری یا ایجاد خلأ در مدیریت این مسئله شود.
وی افزود: اگر مسئولیتها مشخص نباشد و دستگاهها به صورت جداگانه عمل کنند، دستیابی به یک نتیجه پایدار دشوار خواهد بود.
قانونگذاری؛ نه علیه حیوانات، نه بیتوجه به حقوق مردم
مدیر مجتمع دامپزشکی جان همچنین بر ضرورت ایجاد چارچوب قانونی روشن برای نگهداری و مدیریت حیوانات تأکید کرد و گفت: نگهداری از حیوان خانگی صرفاً یک انتخاب شخصی نیست و همراه با مسئولیتهایی است که باید مورد توجه صاحب حیوان قرار گیرد.
به گفته گمرکچی، واکسیناسیون، کنترل انگلها، رعایت اصول بهداشتی، تأمین رفاه حیوان، جلوگیری از رهاسازی، کنترل تکثیر و توجه به حقوق سایر شهروندان از جمله مسئولیتهایی است که باید در چارچوبهای قانونی و اجرایی مورد توجه قرار گیرد.
وی تصریح کرد: قانونگذاری نباید با هدف مقابله با حیوانات انجام شود، بلکه باید چارچوبی ایجاد کند که در آن سلامت عمومی، حقوق شهروندان، رفاه حیوانات و حفاظت از محیط زیست همزمان مورد توجه قرار گیرند.
مسئولیت صاحب حیوان از لحظه پذیرش آغاز میشود
گمرکچی با تأکید بر مسئولیت صاحبان حیوانات گفت: فردی که نگهداری از یک حیوان را میپذیرد، باید نسبت به سلامت، تغذیه، واکسیناسیون، کنترل انگل، آموزش، درمان و رفاه آن نیز مسئول باشد.
وی افزود: یکی از مشکلاتی که در حوزه حیوانات آزادزی ایجاد میشود، رهاسازی حیوانات خانگی است و تا زمانی که این رفتار مسئولانه نشود، مدیریت جمعیت با دشواری روبهرو خواهد بود.
مدیر مجتمع دامپزشکی جان تأکید کرد: مسئله اصلی نباید موافقت یا مخالفت با نگهداری از حیوانات باشد؛ بلکه محور اصلی باید مسئولیتپذیری صاحبان، رعایت اصول بهداشتی و احترام به حقوق سایر شهروندان باشد.
رسانهها؛ پل میان علم و جامعه
وی در بخش دیگری از سخنان خود، نقش رسانهها را در اصلاح نگاه جامعه به مسائل حیوانات مهم دانست و اظهار کرد: موضوعات مرتبط با حیوانات، سلامت عمومی و محیط زیست باید از فضای احساسی فاصله گرفته و بر مبنای اطلاعات علمی و دقیق مورد بررسی قرار گیرد.
گمرکچی گفت: رسانهها میتوانند زمینه گفتوگو میان متخصصان، مسئولان، دامپزشکان، پزشکان، فعالان محیط زیست و شهروندان را فراهم کنند و در افزایش آگاهی جامعه نسبت به مسئولیتهای نگهداری از حیوانات نقش داشته باشند.
وی در پایان با جمعبندی دیدگاه خود درباره مدیریت حیوانات آزادزی اظهار کرد: اگر بخواهیم برای این حوزه سه اصل اساسی تعریف کنیم، باید «علم، قانون و مدیریت پایدار» را در نظر بگیریم؛ چراکه هیچ راهکار مقطعی و تکبعدی نمیتواند پاسخگوی مسئلهای باشد که ابعاد بهداشتی، اجتماعی، شهری و محیط زیستی دارد.
حیوانات بیسرپرست؛ مسئلهای میان سلامت عمومی، حقوق شهروندی و محیط زیست
گمرکچی: عقیمسازی به تنهایی راهحل مدیریت جمعیت حیوانات آزادزی نیست
