به گزارش امید روز: علیرضا جزءقاسمی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، در نشست خبری با خبرنگاران حوزه نیرو، با تشریح آخرین وضعیت منابع آبی استان، اقدامات انجام‌شده برای عبور از تابستان، برنامه‌های مدیریت مصرف و پروژه‌های اولویت‌دار آب و فاضلاب، بر ضرورت تداوم همراهی مردم و رسانه‌ها برای تأمین پایدار آب پایتخت تأکید کرد.
وضعیت منابع آبی تهران همچنان نگران‌کننده است
جزءقاسمی با اشاره به وضعیت ذخایر آب سطحی استان تهران اظهار کرد: نیاز آبی استان در سال آبی حدود ۸۰۰ میلیون مترمکعب است که باید از محل منابع آب سطحی، در کنار منابع زیرزمینی، تأمین شود. با این حال، در پنج سال گذشته و در پی تداوم خشکسالی‌ها، ذخایر آب سطحی در بسیاری از مقاطع به کمتر از ۵۰۰ میلیون مترمکعب رسیده و در محدوده ۴۵۰ تا ۵۰۰ میلیون مترمکعب قرار داشته است.
وی افزود: سال آبی گذشته را با ذخیره‌ای در حدود ۲۵۰ میلیون مترمکعب آغاز کردیم، اما با مجموعه اقداماتی که انجام شد و همراهی مردم، توانستیم تابستان را بدون بروز مشکل جدی در تأمین آب و ارائه خدمات فاضلاب پشت سر بگذاریم.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به شرایط خاص کشور در سال گذشته و آسیب‌دیدن تأسیسات این شرکت در جریان جنگ تحمیلی سوم گفت: با وجود فشارهای واردشده به تأسیسات و مجموعه عملیاتی شرکت، تلاش همکاران ما، همکاری دستگاه‌های خدمات‌رسان و همراهی مردم و رسانه‌ها موجب شد خدمات‌رسانی در سراسر استان بدون اختلال جدی ادامه پیدا کند.
وی با بیان اینکه بیش از ۲۰۰ نقطه از تأسیسات اصلی آب و فاضلاب استان تهران در جریان جنگ آسیب دید، تصریح کرد: با بسیج امکانات و اقدامات عملیاتی، این تأسیسات در فاصله حدود یک هفته تا ۱۰ روز مجدداً به مدار بازگشتند و اجازه ندادیم این حوادث به اختلال گسترده در تأمین آب شهروندان منجر شود.
جزءقاسمی ادامه داد: یکی از اصول مورد تأکید مجموعه آبفای استان تهران، حفظ آرامش مردم و جلوگیری از ایجاد نگرانی در جامعه بود. تلاش کردیم خدمات آب و فاضلاب در تمام ساعات شبانه‌روز استمرار داشته باشد و شهروندان با وجود شرایط دشوار، با مشکل جدی مواجه نشوند.
وی درباره وضعیت بارندگی‌ها نیز گفت: میزان بارش استان تهران در سال آبی گذشته، با وجود افزایش حدود ۱۱ درصدی نسبت به سال قبل از آن، همچنان حدود ۳۶ درصد کمتر از میانگین بلندمدت بود. بنابراین، بهبود نسبی بارش‌ها به معنای رفع نگرانی‌های مربوط به منابع آبی استان نیست. مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به آغاز سال آبی جدید اظهار امیدواری کرد بارش‌های پیش‌رو به تقویت ذخایر آبی کمک کند و گفت: محدوده تأمین آب استان تهران از مناطق مرتبط با سد طالقان تا سدهای کرج، لار، لتیان و ماملو امتداد دارد و منابع آب زیرزمینی نیز در کنار این منابع، بخشی از نیاز استان را تأمین می‌کنند.
کنترل کیفی آب؛ خط قرمز آبفای تهران
جزءقاسمی با تأکید بر اهمیت کیفیت آب شرب تهران اظهار کرد: کیفیت آب خط قرمز شرکت آب و فاضلاب استان تهران است و کنترل کیفی در تمام مراحل تأمین و توزیع آب با حساسیت ویژه انجام می‌شود. وی افزود: بیش از ۲۵ آزمایشگاه وابسته به مجموعه‌های آب و فاضلاب در کنترل کیفیت آب مشارکت دارند. علاوه بر آن، دانشگاه‌های علوم پزشکی و شبکه‌های بهداشت نیز به‌صورت مستقل بر کیفیت آب نظارت می‌کنند. به گفته وی، سالانه حدود دو میلیون آزمایش مختلف در حوزه آب در استان تهران انجام می‌شود تا از سلامت آب شرب اطمینان حاصل شود.
مدیرعامل آبفای استان تهران تصریح کرد: استانداردهای کنترل کیفی آب شرب در کشور سخت‌گیرانه است و این الزامات در تمام نقاط شبکه تهران رعایت می‌شود. همچنین آب منابع سطحی و زیرزمینی در شبکه توزیع با یکدیگر ترکیب می‌شود تا کیفیت مناسب آب در مناطق مختلف تأمین شود.
کاهش یک میلیون مترمکعبی مصرف روزانه آب تهران
جزءقاسمی با اشاره به نتایج برنامه‌های مدیریت مصرف آب اظهار کرد: مصرف روزانه آب تهران که حدود دو سال پیش به چهار میلیون مترمکعب رسیده بود، اکنون به حدود سه میلیون مترمکعب کاهش یافته است.
وی افزود: این کاهش مصرف در شش ماه نخست سال جاری به حدود ۷۰ میلیون مترمکعب کاهش برداشت از منابع آبی منجر شده که رقمی قابل‌توجه و معادل ظرفیت ذخیره آب سد لتیان است.
مدیرعامل آبفای استان تهران با قدردانی از همراهی مردم گفت: بخشی از این کاهش مصرف نتیجه اقدامات شرکت آب و فاضلاب در حوزه اصلاح شبکه، مدیریت هوشمند فشار و کنترل توزیع آب است، اما همراهی شهروندان نقش بسیار مهمی در تحقق این هدف داشته است.
وی ادامه داد: سرانه مصرف روزانه آب شهروندان تهرانی که در گذشته حدود ۲۵۰ لیتر به ازای هر نفر بود، اکنون به حدود ۱۸۰ لیتر رسیده است. به این ترتیب، سرانه مصرف روزانه حدود ۷۰ لیتر کاهش یافته است؛ با این حال، همچنان با استاندارد ۱۳۰ لیتر به ازای هر نفر در شبانه‌روز فاصله داریم.
جزءقاسمی با اشاره به تغییر الگوی مصرف مشترکان توضیح داد: سهم مشترکان خوش‌مصرف از حدود ۲۹ درصد به ۵۰ درصد افزایش یافته است. در مقابل، سهم مشترکان پرمصرف از حدود ۶۵ درصد به ۴۷ درصد کاهش پیدا کرده و سهم مشترکان بد‌مصرف نیز از پنج درصد به سه درصد رسیده است.
وی تأکید کرد: این تغییرات نشان می‌دهد فرهنگ‌سازی، اطلاع‌رسانی و اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر رفتار مصرف‌کنندگان داشته باشد و باید این مسیر با جدیت ادامه پیدا کند.
اجرای برنامه‌های مدیریت تأمین، توزیع و تقاضا
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به برنامه‌های این شرکت برای سال آبی جدید گفت: برنامه‌های امسال در سه محور مدیریت تأمین، مدیریت توزیع و مدیریت تقاضا تعریف شده است.
وی افزود: در بخش تأمین، اجرای پروژه‌های زیرساختی و افزایش تاب‌آوری منابع و تأسیسات دنبال می‌شود. در حوزه توزیع نیز تکمیل رینگ‌های آبرسانی، افزایش ظرفیت جابه‌جایی آب و مدیریت هوشمند فشار شبکه در دستور کار قرار دارد.
جزءقاسمی تصریح کرد: در بخش مدیریت تقاضا نیز با توجه به نتایج مثبت همراهی مردم، برنامه‌های ویژه‌ای برای کاهش مصرف و استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف آب در نظر گرفته شده است.
وی با اشاره به اینکه از اواخر سال گذشته مدیریت فشار شبکه به‌صورت هوشمند بازنگری شده است، گفت: در تابستان امسال، هیچ نقطه‌ای از شبکه به دلیل اجرای برنامه مدیریت فشار با قطع آب مواجه نشد. هدف ما این است که با توسعه سامانه‌های هوشمند، فشار شبکه در طول شبانه‌روز متعادل بماند و شهروندان با قطعی یا افت فشار آزاردهنده مواجه نشوند.
کاهش ۷۰ درصدی برداشت آب زیرزمینی در مقایسه با اوج مصرف امکان‌پذیر نیست؛ برنامه کاهش سهم چاه‌ها ادامه دارد
جزءقاسمی در تشریح سهم منابع زیرزمینی در تأمین آب تهران اظهار کرد: در سال‌های گذشته، با تشدید خشکسالی و کاهش منابع آب سطحی، سهم منابع زیرزمینی در تأمین آب تهران افزایش یافت و در مقاطعی به حدود ۵۰ درصد رسید.
وی افزود: با اجرای برنامه‌های مدیریت منابع، سهم آب زیرزمینی در تأمین آب تهران از حدود ۵۰ درصد به ۳۵ درصد کاهش یافته است و برنامه داریم در نیمه دوم سال نیز این سهم را به حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد نزدیک کنیم.
مدیرعامل آبفای استان تهران با تأکید بر ضرورت حفاظت از آبخوان‌ها گفت: برداشت از منابع زیرزمینی تنها به شرکت آب و فاضلاب محدود نمی‌شود و بخش‌هایی مانند کشاورزی، صنایع و آبیاری فضای سبز نیز از این منابع استفاده می‌کنند. با این حال، ما در حوزه مسئولیت خود تلاش می‌کنیم برداشت از منابع زیرزمینی را کاهش دهیم تا امکان تجدید و تقویت سفره‌های آب زیرزمینی فراهم شود.
وی همچنین تأکید کرد که افزایش سهم منابع زیرزمینی به معنای نادیده گرفتن استانداردهای کیفی نیست و کنترل کیفیت آب در تمامی مناطق تهران به‌طور مستمر انجام می‌شو
بهره‌برداری از چهار تصفیه‌خانه بزرگ فاضلاب تا پایان سال
مدیرعامل آبفای استان تهران یکی از مهم‌ترین برنامه‌های زیرساختی امسال را تکمیل و بهره‌برداری از چهار پروژه بزرگ تصفیه فاضلاب عنوان کرد و گفت: فازهای هفت و هشت تصفیه‌خانه جنوب تهران، تصفیه‌خانه پرند، ارتقای تصفیه‌خانه شهرک غرب و تصفیه‌خانه رودهن از پروژه‌های مهمی هستند که برای تکمیل و ورود به مدار بهره‌برداری در دستور کار قرار دارند.
وی افزود: مجموع ظرفیت تصفیه فاضلاب این چهار پروژه، سالانه ۱۱۸ میلیون مترمکعب است و با بهره‌برداری از آن‌ها، ظرفیت تولید پساب و آب بازیافتی استان افزایش قابل‌توجهی پیدا می‌کند.
جزءقاسمی با اشاره به پیشرفت فیزیکی بالای این طرح‌ها اظهار کرد: این پروژه‌ها بیش از ۸۵ تا ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند و مراحل پایانی اجرای آن‌ها در حال انجام است. برنامه‌ریزی ما این است که تا پایان سال، این تصفیه‌خانه‌ها وارد مدار بهره‌برداری شوند.
وی سرمایه‌گذاری انجام‌شده برای این چهار پروژه را حدود ۲۶ همت اعلام کرد و افزود: بهره‌برداری از این طرح‌ها علاوه بر افزایش ظرفیت تصفیه فاضلاب، امکان استفاده بیشتر از پساب در بخش‌های مختلف و کاهش فشار بر منابع آب خام را فراهم می‌کند.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به وضعیت شبکه فاضلاب گفت: در حال حاضر، پوشش شبکه فاضلاب تهران حدود ۹۵ درصد است و با تکمیل پروژه‌های تصفیه‌خانه‌ای، ظرفیت تصفیه نیز به حدود ۸۰ درصد نزدیک می‌شود. به این ترتیب، تناسب مناسب‌تری میان شبکه جمع‌آوری و ظرفیت تصفیه فاضلاب ایجاد خواهد شد.
وی افزود: در مجموع، هم‌اکنون حدود ۵۸۸ میلیون مترمکعب پساب در سال در استان تهران تولید می‌شود و با بهره‌برداری از طرح‌های جدید، سالانه ۱۱۸ میلیون مترمکعب دیگر به این ظرفیت افزوده خواهد شد.
تکمیل رینگ‌های آبرسانی و افزایش تاب‌آوری شبکه
جزءقاسمی تکمیل رینگ‌های آبرسانی تهران را از دیگر اولویت‌های شرکت آب و فاضلاب استان تهران برشمرد و گفت: رینگ‌های غربی و جنوبی در سال‌های گذشته بخش عمده‌ای از مسیر تکمیل را طی کرده‌اند و تکمیل بخش‌های باقی‌مانده، به‌ویژه رینگ غربی و شمالی، در برنامه‌های امسال قرار دارد.
وی افزود: تکمیل این رینگ‌ها امکان جابه‌جایی بهتر آب میان مناطق مختلف شهر را فراهم می‌کند و موجب افزایش انعطاف‌پذیری شبکه در شرایطی می‌شود که میزان ذخایر سدهای شرق و غرب تهران با یکدیگر تفاوت دارد.
مدیرعامل آبفای استان تهران تصریح کرد: با توجه به تفاوت شرایط منابع تأمین آب در سامانه‌های شرقی و غربی، افزایش ظرفیت انتقال و امکان جابه‌جایی آب در سطح شهر اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به پایداری تأمین آب در مناطق مختلف کمک کند.
کاهش منابع اعتباری و استفاده از تسهیلات بانکی
جزءقاسمی با اشاره به شرایط مالی شرکت آب و فاضلاب استان تهران اظهار کرد: در شرایطی که منابع اعتباری و اعتبارات عمرانی کاهش یافته است، اجرای پروژه‌های ضروری آب و فاضلاب با اتکا به منابع داخلی، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و تسهیلات بانکی دنبال می‌شود.
وی افزود: شرکت‌های آب و فاضلاب برای هزینه‌های جاری خود اعتبار مستقیم دولتی دریافت نمی‌کنند و درآمد آن‌ها تا حد زیادی به فروش آب و خدمات وابسته است. به همین دلیل، کاهش مصرف آب و افت درآمد ناشی از آن، در کنار افزایش هزینه‌های اجرایی، فشار مالی قابل‌توجهی به شرکت وارد کرده است.
مدیرعامل آبفای استان تهران گفت: در سال گذشته، کاهش درآمد شرکت از محل فروش آب حدود ۷.۶ همت بود و در شش ماه نخست امسال نیز درآمد محقق‌شده و پیش‌بینی‌های مالی، نگرانی‌هایی را برای ادامه فعالیت ایجاد کرده است. در همین دوره، هزینه‌های شرکت نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۸۸ درصد افزایش یافته است.
وی با اشاره به نیاز مالی پروژه‌های جاری افزود: برای پیشبرد طرح‌های اولویت‌دار تا پایان سال، حدود پنج همت منابع مالی مورد نیاز است. در شرایط فعلی، بخشی از این نیاز از منابع داخلی و بخشی از طریق تسهیلات بانکی و مشارکت سرمایه‌گذاران تأمین می‌شود.
جزءقاسمی با تأکید بر ضرورت ادامه اجرای پروژه‌های زیرساختی گفت: طرح‌های فاضلاب و آبرسانی از پروژه‌های حیاتی استان تهران هستند و توقف آن‌ها می‌تواند در سال‌های آینده مشکلات جدی ایجاد کند. بنابراین، با وجود محدودیت منابع، تلاش می‌کنیم اجرای این پروژه‌ها ادامه پیدا کند.
کاهش هدررفت آب به حدود ۲۲ درصد
مدیرعامل آبفای استان تهران در تشریح وضعیت هدررفت آب گفت: میزان آب بدون درآمد در تهران حدود ۲۲ درصد است که شامل هدررفت ظاهری، هدررفت واقعی و مصارف مجاز در فرایندهای عملیاتی می‌شود.
وی افزود: بخشی از هدررفت ظاهری ناشی از انشعابات غیرمجاز و خطاهای اندازه‌گیری است و بخش دیگری نیز به نشت آب از شبکه و فرسودگی تأسیسات مربوط می‌شود.
جزءقاسمی با اشاره به طول حدود ۲۰ هزار کیلومتری شبکه و خطوط انتقال آب در تهران اظهار کرد: مدیریت چنین شبکه گسترده‌ای، به‌ویژه با توجه به اختلاف ارتفاع بیش از ۹۰۰ متری در محدوده شهر، نیازمند استفاده از تجهیزات هوشمند و سامانه‌های دقیق پایش فشار است.
وی افزود: شرکت آب و فاضلاب استان تهران از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای نشت‌یابی، پایش فشار، کنترل هوشمند شبکه و بومی‌سازی تجهیزات استفاده می‌کند. برخی شرکت‌های دانش‌بنیان نیز روش‌های جدیدی برای شناسایی نشت آب با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین ارائه کرده‌اند که به‌صورت آزمایشی در حال بررسی و استفاده است.
مدیرعامل آبفای استان تهران از آمادگی این شرکت برای همکاری بیشتر با شرکت‌های دانش‌بنیان خبر داد و گفت: در شرایط محدودیت تأمین برخی تجهیزات از خارج کشور، توسعه فناوری داخلی و استفاده از توان شرکت‌های ایرانی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
آمادگی برای مقابله با مخاطرات سایبری
جزءقاسمی درباره امنیت سایبری تأسیسات آب و فاضلاب تهران اظهار کرد: امنیت سایبری از موضوعات بسیار مهم در مدیریت زیرساخت‌های حیاتی آب و فاضلاب است و اقدامات مربوط به این حوزه بر اساس الزامات سازمان پدافند غیرعامل و استانداردهای مرتبط با امنیت فناوری اطلاعات انجام می‌شود.
وی افزود: بخش‌های حساس سامانه‌های کنترلی شرکت به‌صورت مجزا از اینترنت عمومی فعالیت می‌کنند و دسترسی بیرونی به این سامانه‌ها محدود شده است. همچنین تلاش شده ارتباطات حساس در بسترهای کنترل‌شده برقرار شود.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به وقوع حملات سایبری در دوره اخیر گفت: با وجود حملات صورت‌گرفته، اختلال مؤثری در فعالیت سامانه‌های حساس شرکت ایجاد نشد و اقدامات حفاظتی و کنترلی برای جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی ادامه دارد.
شناسایی سالانه صدها هزار انشعاب غیرمجاز
جزءقاسمی در پاسخ به پرسشی درباره انشعابات غیرمجاز گفت: این موضوع از چالش‌های مستمر شرکت آب و فاضلاب است و به‌ویژه در شهرهای اطراف تهران و مناطق حاشیه‌ای بیشتر مشاهده می‌شود.
وی افزود: سالانه صدها هزار انشعاب غیرمجاز شناسایی می‌شود که بخشی از آن‌ها پس از طی مراحل قانونی به انشعاب مجاز تبدیل شده و بخشی نیز قطع می‌شوند. با این حال، به دلیل ادامه ساخت‌وسازهای خارج از محدوده‌های مصوب، این چرخه همچنان ادامه دارد.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به مشکلات ناشی از ساخت‌وسازهای غیرمجاز در برخی مناطق روستایی و باغ‌ویلاها اظهار کرد: در مواردی، ساخت‌وسازها پیش از آنکه از نظر قانونی تعیین تکلیف شوند، انجام می‌گیرند و پس از ایجاد بنا، نیاز به خدماتی مانند آب و برق مطرح می‌شود؛ در حالی که محدودیت‌های قانونی مانع ارائه خدمات رسمی به این ساخت‌وسازهاست.
وی تصریح کرد: برخورد با این مسئله صرفاً از طریق اقدامات شرکت آب و فاضلاب امکان‌پذیر نیست و به همکاری دستگاه‌های مسئول در حوزه ساخت‌وساز، مدیریت شهری و نظارت بر محدوده‌های قانونی نیاز دارد.
مدیریت مصرف در دستگاه‌های اجرایی و نصب تجهیزات کاهنده
مدیرعامل آبفای استان تهران درباره اقدامات انجام‌شده برای کاهش مصرف آب در دستگاه‌های اجرایی گفت: بر اساس ابلاغیه‌های مربوط، دستگاه‌های اجرایی باید مصرف آب خود را کاهش دهند و میزان مصرف آن‌ها به‌صورت مستمر پایش می‌شود.
وی افزود: نصب تجهیزات کاهنده مصرف در ساختمان‌های اداری، مدارس، مساجد و سایر مراکز غیرخانگی از جمله برنامه‌های شرکت است. در شش ماه نخست سال جاری، تجهیزات کاهنده برای حدود ۴۰۰ هزار واحد نصب شده و تعداد واحدهای تحت پوشش این برنامه در مجموع به حدود ۷۰۰ هزار واحد رسیده است.
جزءقاسمی با اشاره به میزان اثرگذاری این تجهیزات اظهار کرد: بسته به نوع تجهیزات و شرایط مصرف، استفاده از کاهنده‌ها می‌تواند حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد مصرف آب را کاهش دهد.
وی ادامه داد: برای مشترکان پرمصرف و بد‌مصرف نیز علاوه بر اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی، اقدامات کنترلی در نظر گرفته شده است. در مواردی که مصرف بالا ادامه داشته باشد، محدودیت‌های قانونی و عملیاتی، از جمله محدودیت‌های موقت در تأمین آب، اعمال می‌شود.
فرهنگ‌سازی مصرف بهینه با تمرکز بر دانش‌آموزان
جزءقاسمی آموزش و فرهنگ‌سازی را از ارکان اصلی مدیریت تقاضای آب دانست و گفت: دانش‌آموزان یکی از مهم‌ترین گروه‌های هدف ما هستند، زیرا آموزش آن‌ها می‌تواند به انتقال فرهنگ مصرف صحیح به خانواده‌ها نیز کمک کند.
وی افزود: شرکت آب و فاضلاب استان تهران با همکاری آموزش‌وپرورش برنامه‌هایی از جمله اجرای زنگ آب، آموزش‌های مدرسه‌ای و فعالیت‌های مرتبط با همیاران آب را دنبال می‌کند.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به اهمیت آموزش حضوری گفت: آموزش مستقیم و چهره‌به‌چهره در مدارس اثرگذاری ویژه‌ای دارد. در کنار آن، از ظرفیت رسانه‌ها، صداوسیما و شبکه‌های اجتماعی نیز برای گسترش پیام‌های مرتبط با مصرف بهینه آب استفاده می‌شود.
وی از رسانه‌ها خواست با تداوم اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی، شرکت آب و فاضلاب را در انتقال واقعیت‌های مربوط به وضعیت منابع آبی و اصلاح الگوی مصرف همراهی کنند.
آمادگی آبفای تهران برای بارش‌های شدید و پدیده ال‌نینو
مدیرعامل آبفای استان تهران در پاسخ به پرسشی درباره آمادگی در برابر بارش‌های شدید احتمالی اظهار کرد: برنامه‌ریزی برای مدیریت شرایط ناشی از بارش‌های سنگین در دو حوزه شبکه فاضلاب و تأمین آب انجام شده است.
وی افزود: در حوزه فاضلاب، شبکه‌ها بازبینی و شست‌وشو شده‌اند، مسیرهای حساس شناسایی شده و کانال‌های ورودی و خروجی تصفیه‌خانه‌ها مورد لایروبی قرار گرفته‌اند. همچنین مانورهایی برای ارزیابی آمادگی تجهیزات و نیروهای عملیاتی برگزار شده است.
جزءقاسمی تصریح کرد: شبکه فاضلاب برای جمع‌آوری و انتقال فاضلاب طراحی شده است و ورود حجم زیاد آب‌های سطحی و باران به آن می‌تواند فشار مضاعفی بر شبکه وارد کند. از این رو، اقدامات پیشگیرانه برای کاهش آثار بارش‌های شدید در دستور کار قرار گرفته است.
وی درباره بخش تأمین آب نیز گفت: بارش‌های سیل‌آسا می‌توانند موجب افزایش کدورت آب ورودی به تصفیه‌خانه‌ها شوند. برای مقابله با این شرایط، مواد مورد نیاز برای تصفیه و گندزدایی پیش‌بینی شده و تمهیدات لازم در حوزه تجهیزات، پمپ‌ها، ماشین‌آلات و تأمین برق نیز در نظر گرفته شده است.
مدیرعامل آبفای استان تهران با بیان اینکه پیش‌بینی‌های هواشناسی به‌تنهایی مبنای برنامه‌ریزی شرکت نیست، تأکید کرد: اقدامات مربوط به مدیریت تأمین، توزیع و تقاضا ادامه دارد تا حتی در صورت محقق نشدن بارش‌های مورد انتظار، آمادگی لازم برای تابستان آینده وجود داشته باشد.
فروش پساب به صنایع؛ آمادگی برای تأمین نیاز بخش صنعت
جزءقاسمی با اشاره به ظرفیت تولید پساب در استان تهران گفت: در حال حاضر سالانه حدود ۵۸۸ میلیون مترمکعب فاضلاب تصفیه‌شده یا آب بازیافتی در استان تولید می‌شود که بخشی از آن برای تغذیه آبخوان‌ها، بخشی برای کشاورزی و بخشی نیز برای مصارف صنعتی اختصاص می‌یابد.
وی افزود: برای بخش صنعت، ظرفیت تخصیص حدود ۱۷۰ میلیون مترمکعب در نظر گرفته شده است، در حالی که نیاز صنایع استان تهران در مجموع حدود ۳۱۴ میلیون مترمکعب برآورد می‌شود.
مدیرعامل آبفای استان تهران با تأکید بر آمادگی این شرکت برای توسعه فروش پساب اظهار کرد: شرکت آب و فاضلاب آمادگی دارد نیاز آبی صنایع و فضای سبز را از محل آب بازیافتی تأمین کند و در این زمینه محدودیتی از نظر ظرفیت کلی تأمین پساب اعلام نشده است.
وی با اشاره به الزامات قانونی استفاده از پساب گفت: در برنامه هفتم توسعه بر جایگزینی پساب با منابع آب خام در بخش‌های مشمول تأکید شده است. بر این اساس، صنایع جدید در مناطقی که امکان استفاده از پساب وجود دارد، باید از این منبع استفاده کنند و صنایع موجود نیز در یک دوره زمانی به سمت جایگزینی منابع آبی خود حرکت کنند.
جزءقاسمی درباره قیمت پساب توضیح داد: قیمت نهایی به شرایط هر تصفیه‌خانه، میزان سرمایه‌گذاری، قدمت تأسیسات و هزینه‌های تصفیه بستگی دارد و بر اساس این عوامل متفاوت است. به گفته وی، قیمت‌های اعلامی برای هر مترمکعب پساب، بسته به شرایط، از حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار تومان آغاز می‌شود و در برخی موارد به ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان می‌رسد.
آبفای تهران از ظرفیت قنات‌های قدیمی برای تأمین آب شرب استفاده نمی‌کند
مدیرعامل آبفای استان تهران در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت قنات‌های قدیمی تهران اظهار کرد: مدیریت منابع آب سطحی و زیرزمینی و اطلاعات مربوط به قنات‌ها در حوزه مسئولیت شرکت آب منطقه‌ای قرار دارد.
وی افزود: با توجه به وضعیت منابع آبی تهران، شرکت آب و فاضلاب نیز مطالعاتی را برای بررسی امکان استفاده از آب برخی قنات‌ها انجام داده است. در این بررسی‌ها، آب ۱۸ رشته قنات از نظر کیفیت و امکان بهره‌برداری ارزیابی شد، اما بیشتر آن‌ها به دلیل تخریب مسیرها، تغییرات ناشی از ساخت‌وساز یا مشکلات کیفی، قابلیت استفاده برای تأمین آب شرب را نداشتند.
جزءقاسمی تصریح کرد: در نهایت، تنها یک رشته قنات برای استفاده در برنامه قرار گرفت و سایر موارد از نظر تأمین آب شرب قابل اتکا نبودند. البته استفاده از منابعی که کیفیت مناسب آب شرب را ندارند، برای مصارفی مانند فضای سبز باید با بررسی‌های لازم و همکاری دستگاه‌های مسئول انجام شود.
فاصله قابل‌توجه قیمت تمام‌شده آب با تعرفه دریافتی از مشترکان
جزءقاسمی با اشاره به وضعیت اقتصادی شرکت‌های آب و فاضلاب گفت: قیمت تمام‌شده هر مترمکعب آب برای شرکت آب و فاضلاب استان تهران حدود ۸۸ هزار تومان است، در حالی که متوسط مبلغ دریافتی از مشترکان حدود ۱۱ هزار تومان به ازای هر مترمکعب برآورد می‌شود.
وی افزود: این فاصله میان قیمت تمام‌شده و تعرفه دریافتی، در کنار افزایش هزینه‌ها و کاهش درآمد ناشی از افت مصرف، فشار مالی قابل‌توجهی بر شرکت وارد می‌کند.
مدیرعامل آبفای استان تهران تأکید کرد: تعیین تعرفه آب در اختیار مستقیم شرکت نیست و بر اساس ضوابط و تصمیمات مراجع ذی‌صلاح انجام می‌شود. از این رو، شرکت باید ضمن رعایت سیاست‌های مدیریت مصرف و تعرفه‌های مصوب، منابع لازم برای استمرار خدمات و اجرای پروژه‌های زیرساختی را نیز تأمین کند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره بالاترین قبض آب صادرشده در تهران نیز به نمونه‌ای از یک ساختمان با مصرف بسیار بالای آب اشاره کرد که به دلیل استفاده از سامانه چیلر جذبی و شرایط خاص مصرف، قبضی در حدود ۳۰ میلیارد تومان برای یک دوره حدود شش‌ماهه داشته است.
بازسازی ۲۱۰ کیلومتر از شبکه فرسوده تهران در سال گذشته
جزءقاسمی درباره برنامه‌های نوسازی شبکه آب اظهار کرد: اصلاح و بازسازی شبکه به‌صورت مستمر و بر اساس گزارش حوادث، میزان فرسودگی و بررسی‌های کارشناسی انجام می‌شود.
وی افزود: در سال گذشته حدود ۲۱۰ کیلومتر از شبکه فرسوده آب در شهر تهران بازسازی شد و این روند در مناطق نیازمند اصلاح شبکه ادامه خواهد یافت.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به گستردگی شبکه و ضرورت ارتقای تاب‌آوری آن گفت: هدف این است که با نوسازی بخش‌های فرسوده، توسعه سامانه‌های هوشمند و مدیریت بهتر فشار، میزان هدررفت آب کاهش یابد و پایداری خدمات‌رسانی در سراسر شهر تهران افزایش پیدا کند.
عبور از تابستان با همراهی مردم و رسانه‌ها
جزءقاسمی در پایان این نشست، با قدردانی از همراهی شهروندان، خبرنگاران و رسانه‌ها گفت: عبور از تابستان گذشته بدون بروز مشکل جدی در تأمین آب، حاصل مجموعه اقدامات فنی و عملیاتی و همراهی مردم بود.
وی تأکید کرد: با وجود محدودیت منابع آبی، کاهش بارش‌ها و فشارهای مالی، اجرای پروژه‌های تأمین و توزیع آب، تکمیل تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و ادامه برنامه‌های مدیریت مصرف در دستور کار قرار دارد.
مدیرعامل آبفای استان تهران ابراز امیدواری کرد با تداوم همکاری مردم، رسانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی، تأمین پایدار آب در استان تهران ادامه یابد و پروژه‌های اولویت‌دار آب و فاضلاب تا پایان سال به نتایج پیش‌بینی‌شده برسند.
پرسش و پاسخ خبرنگاران با مدیرعامل آبفای استان تهران
انشعابات غیرمجاز؛ چالشی مستمر در حاشیه تهران
در پاسخ به پرسشی درباره برخورد با انشعابات غیرمجاز، جزءقاسمی گفت: انشعابات غیرمجاز به‌صورت مستمر شناسایی می‌شوند و بخشی از آن‌ها پس از طی مراحل قانونی به انشعاب مجاز تبدیل یا قطع می‌شوند. با این حال، به دلیل ادامه ساخت‌وسازهای خارج از محدوده‌های مصوب، این مسئله همچنان وجود دارد.
وی افزود: بخش مهمی از این مشکل به ساخت‌وسازهای غیرمجاز در روستاها و مناطق حاشیه‌ای مربوط است؛ مناطقی که پس از ایجاد بنا، ساکنان آن‌ها به خدمات آب نیاز پیدا می‌کنند، اما محدودیت‌های قانونی امکان ارائه خدمات رسمی را دشوار می‌کند. به گفته وی، حل این مسئله به همکاری شرکت آب و فاضلاب با دستگاه‌های مسئول در حوزه ساخت‌وساز، نظارت و مدیریت شهری نیاز دارد.
استفاده از فناوری‌های دانش‌بنیان برای کاهش هدررفت آب
در پاسخ به پرسشی درباره استفاده از فناوری‌های نوین و شرکت‌های دانش‌بنیان، مدیرعامل آبفای استان تهران اعلام کرد که این شرکت در زمینه نشت‌یابی، مدیریت هوشمند فشار و پایش شبکه از ظرفیت شرکت‌های داخلی استفاده می‌کند.
وی با اشاره به طول حدود ۲۰ هزار کیلومتری شبکه و خطوط انتقال آب تهران گفت: توسعه حسگرها و سامانه‌های هوشمند می‌تواند امکان شناسایی سریع‌تر نشت و مدیریت دقیق‌تر فشار را فراهم کند.
جزءقاسمی همچنین از سفارش بیش از ۱۳۰ شیر ویژه برای مخازن اضطراری آب خبر داد و گفت: این تجهیزات در شرایط خاص، از جمله وقوع زلزله، به‌صورت خودکار عمل می‌کنند و می‌توانند ذخیره آب مخازن را حفظ کنند. به گفته وی، تولید داخلی این شیرها با همکاری یک شرکت دانش‌بنیان امکان‌پذیر شده است.
کاهش درآمد شرکت در پی افت مصرف آب
در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر کاهش مصرف آب بر درآمد شرکت، جزءقاسمی گفت: کاهش تولید و فروش آب به‌طور طبیعی بر درآمد شرکت اثر می‌گذارد، اما سیاست مدیریت مصرف با هدف حفاظت از منابع آبی دنبال می‌شود.
وی افزود: کاهش درآمد سال گذشته حدود ۷.۶ همت بود و در نیمه نخست سال جاری نیز فشار مالی ناشی از افت فروش و افزایش هزینه‌ها ادامه داشته است.
مدیرعامل آبفای استان تهران تأکید کرد: شرکت‌های آب و فاضلاب هزینه‌های جاری خود را از درآمدهای عملیاتی تأمین می‌کنند و از این رو، کاهش درآمد در کنار افزایش هزینه‌های خرید تجهیزات و اجرای پروژه‌ها، تأمین منابع مالی را دشوارتر کرده است.
وی همچنین گفت پیشنهادهایی برای اصلاح تعرفه‌ها، به‌ویژه در پله‌های مصرف بالاتر، ارائه شده بود، اما این پیشنهادها به‌طور کامل مورد تأیید قرار نگرفت.
سهم آب زیرزمینی در تأمین آب تهران
در پاسخ به پرسشی درباره پیامدهای برداشت آب زیرزمینی، جزءقاسمی توضیح داد: سهم منابع زیرزمینی در تأمین آب تهران در سال‌های گذشته و در پی خشکسالی به حدود ۵۰ درصد رسیده بود، اما اکنون به حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است.
وی افزود: برنامه شرکت این است که در نیمه دوم سال نیز سهم این منابع کاهش یابد تا فشار بر سفره‌های زیرزمینی کمتر شود.
مدیرعامل آبفای استان تهران تأکید کرد: کیفیت آب در تمام مناطق شبکه به‌صورت مستمر کنترل می‌شود و نظارت بر کیفیت تنها به آزمایشگاه‌های شرکت محدود نیست؛ دانشگاه‌های علوم پزشکی و شبکه‌های بهداشت نیز به‌صورت مستقل این موضوع را پایش می‌کنند.
کاهش فشار آب در نیمه دوم سال
در پاسخ به پرسشی درباره احتمال افت فشار یا قطع آب در ماه‌های آینده، جزءقاسمی گفت: از اواخر سال گذشته، مدیریت فشار شبکه به‌صورت هوشمند بازنگری شده و در تابستان امسال قطع آب ناشی از اجرای این برنامه در هیچ نقطه‌ای از شبکه گزارش نشده است.
وی افزود: برنامه شرکت، توسعه استفاده از فناوری‌های هوشمند و تجهیزات پایش فشار است تا در شرایط تغییر میزان منابع تأمین، آب به شکل متعادل در مناطق مختلف توزیع شود.
منابع مالی پروژه‌های اولویت‌دار آب و فاضلاب
در پاسخ به پرسشی درباره منابع مالی اجرای پروژه‌ها، مدیرعامل آبفای استان تهران گفت: با کاهش اعتبارات عمرانی، شرکت ناچار شده است برای پیشبرد پروژه‌های ضروری، از منابع داخلی، تسهیلات بانکی و سرمایه‌گذاری استفاده کند.
وی با اشاره به نیاز حدود پنج همتی برای ادامه اجرای طرح‌های اولویت‌دار تا پایان سال افزود: برای نمونه، بخشی از منابع مورد نیاز پروژه‌های تصفیه‌خانه جنوب تهران و پرند از طریق تسهیلات بانکی تأمین شده و برای برخی دیگر از پروژه‌ها نیز مذاکرات و اقدامات تأمین مالی در جریان است.
جزءقاسمی تأکید کرد که تکمیل زیرساخت‌های فاضلاب تهران از اولویت‌های مهم شرکت است و اجرای این پروژه‌ها با وجود محدودیت‌های مالی ادامه خواهد یافت.
تأمین آب در تابستان آینده؛ وابسته به مجموعه اقدامات و شرایط بارش
در پاسخ به پرسشی درباره احتمال بروز تنش آبی در تابستان آینده، جزءقاسمی گفت: پیش‌بینی‌های هواشناسی از احتمال بهبود بارش‌ها در پاییز حکایت دارد، اما برنامه‌ریزی شرکت بر اساس انتظار برای بارش انجام نمی‌شود.
وی افزود: پروژه‌های مدیریت تأمین، توزیع و تقاضا همچنان در حال اجرا هستند تا در صورت محقق نشدن بارش‌های مورد انتظار نیز آمادگی لازم برای تأمین آب وجود داشته باشد.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به وضعیت ذخایر سدها گفت: میزان ذخیره سدهای استان در مقایسه با زمان مشابه سال قبل، حدود ۶۴۸ میلیون مترمکعب بیشتر گزارش شده است. با این حال، استمرار مدیریت مصرف و همراهی مردم همچنان ضروری است.
وی همچنین اعلام کرد تأسیساتی که در جریان جنگ آسیب دیده بودند، در فاصله حدود یک هفته تا ۱۰ روز به مدار بازگشتند و اصلاح و بازسازی شبکه فرسوده نیز طبق برنامه ادامه دارد.
آمادگی در برابر بارش‌های شدید و سیلاب
در پاسخ به پرسشی درباره اقدامات پیشگیرانه در برابر بارش‌های شدید احتمالی، جزءقاسمی گفت: شبکه‌های فاضلاب بازبینی و شست‌وشو شده‌اند، مسیرهای حساس شناسایی شده و لایروبی کانال‌ها و آماده‌سازی تجهیزات عملیاتی انجام گرفته است.
وی افزود: برای مقابله با افزایش کدورت آب در پی بارش‌های شدید نیز مواد مورد نیاز تصفیه و گندزدایی پیش‌بینی شده و تمهیدات لازم برای استفاده از پمپ‌ها، ماشین‌آلات و تجهیزات پشتیبان برق در نظر گرفته شده است.
کیفیت آب در مناطق جنوبی و شرقی تهران
در پاسخ به پرسشی درباره کیفیت آب در مناطقی که سهم بیشتری از آب زیرزمینی دریافت می‌کنند، مدیرعامل آبفای استان تهران تأکید کرد: هیچ منطقه‌ای به‌صورت کامل از آب زیرزمینی یا آب سطحی تغذیه نمی‌شود و اختلاط منابع مختلف در شبکه انجام می‌گیرد.
وی افزود: با تکمیل رینگ‌های آبرسانی، امکان توزیع و اختلاط بهتر آب در مناطق مختلف فراهم می‌شود و کنترل کیفی نیز در تمام شبکه با رعایت استانداردهای مربوط انجام می‌گیرد.
فروش پساب به صنایع و فضای سبز
در پاسخ به پرسشی درباره امکان تأمین آب صنایع از محل پساب، جزءقاسمی گفت: در حال حاضر ظرفیت تولید سالانه پساب استان تهران حدود ۵۸۸ میلیون مترمکعب است و با بهره‌برداری از چهار پروژه جدید، ۱۱۸ میلیون مترمکعب به این ظرفیت افزوده می‌شود.
وی افزود: این شرکت آمادگی دارد نیاز صنایع و فضای سبز را از طریق آب بازیافتی تأمین کند. با توجه به الزامات قانونی، صنایع مشمول نیز باید به‌تدریج استفاده از پساب را جایگزین برداشت از منابع آب خام کنند.
برخورد با مشترکان پرمصرف و نصب تجهیزات کاهنده
در پاسخ به پرسشی درباره برخورد با مشترکان پرمصرف و میزان استفاده از تجهیزات کاهنده، جزءقاسمی گفت: سهم مشترکان خوش‌مصرف افزایش یافته و سهم مشترکان پرمصرف و بد‌مصرف کاهش پیدا کرده است.
وی افزود: برای مشترکان بد‌مصرف، علاوه بر اقدامات فرهنگی و تعرفه‌ای، محدودیت‌های کنترلی نیز اعمال می‌شود. همچنین نصب تجهیزات کاهنده در ساختمان‌های اداری، مدارس، مساجد و سایر مراکز غیرخانگی در اولویت قرار دارد.
مدیرعامل آبفای استان تهران اعلام کرد: در شش ماه نخست سال جاری، تجهیزات کاهنده برای حدود ۴۰۰ هزار واحد نصب شده و مجموع واحدهای تحت پوشش این برنامه به حدود ۷۰۰ هزار واحد رسیده است. بسته به نوع تجهیزات و شرایط مصرف، این وسایل می‌توانند بین ۱۰ تا ۳۰ درصد مصرف آب را کاهش دهند.
